فصل اول: آشنایی کلی با مکان کار آموزی
خلاصه ای از تاریخچه وزارت راه و ترابری:
ساختن ونگهداری راه های شوسه در کشور وسیع وکوهستانی ایران چون هزینه زیادی داشته لذا تا مقارن جنگ جهانی اول راههای ایران به همان وضع سابق باقی بود وهمان راههای کاروان رو را شامل می شد.ولی از سال1299هجری شمسی دولت اقدام به احداث راه شوسه به معنای امروزی آن نمود ومی توان تاریخ شروع ساختمان راههای شوسه را از سال 1301 تا 1304 دانست.
تا این زمان اعتبارات راهسازی و راهداری از طریق اخذ باج یا حق العبور در راههای شوسه تأمین می گردید ومبلغ آن حداکثر به 300000 تومان می رسید.در 11 فروردین 1301 اداره کل طرق وشوارع در وزارت فوائد عامه تشکیل ومأمور ساختن ونگهداری راههای کشور شد.در سال 1304 با پیشنهاد دولت وقت وتصویب دوره پنجم مجلس شورای ملی دریافت حق العبور در راهدار خانه ممنوع ومقرر شد از وزن غیر خالص صادرات و واردات مملکتی مالیات راه دریافت شود.
وبه این ترتیب اعتبار سالیانه به 1500000تومان رسیده وراههای کشور را به نواحی مختلف تقسیم ومسؤلینی را برای اداره امور وتعمیر ونگهداری راهها معین کردند.در این تقسیمات راهها به ده ناحیه تقسیم وهر یک شماره گذاری شد وتحت نظر یک نفر اداره می شد.در سال 1305 برنامه مدونی تحت عنوان «پروژه پیشنهادی ساختمان طرق در ایران »جهت راهسازی تدوین گردید.مدت این پروژه 9 سال ومخارج آن 45میلیون تومان پیش بینی شده بود.در این برنامه ساختمان 17021کیلومتر راه شوسه درجه 1و2و3 پیش بینی شده بود،اولین برنامه ساختمان راههای شوسه ایران است.
(راههای ایلام به اسلام آباد،ایلام به دهلران وراه تنگ نیاز به گذار خوش به هلاله در این برنامه قرار داشته اند.)
توجه به توسعه راه های موجب گردید در تاریخ 27/12/1308اداره کل طرق وشوارع به موجب قانونی که از مجلس شورای ملی گذشت به صورت یک وزارتخانه به نام وزارت طرق و وشوارع در آید.
اصول وظایف وزارتخانه مذکور طبق ماه دوم این قانون «مراقبت در ایجاد ونگهداری راههای آهن،شوسه وتنظیم وتوسعه کشتیرانی واداره کردن امور بندری شد»
سپس در سال 1315 با عنوان وزارت راه مأمور احداث و نگاهداری راه ها ،راه آهن واداره امور بندی وکشتیرانی کشور گردید.
از آغاز جنگ دوم جهانی طی مدتی قریب به بیست ودو سال یعنی تا بهمن ماه 1341 کشور ما نشیب وفرازهای عجیبی را گذارند ودر این دوران اجرای برنامه های عمرانی کشور آغاز گردیدو وزارت راه نیز هماهنگ با این تحولات برنامه های راهسازی ونگاهداری راههای ساخته شده ،توسعه راه آهن وگسترش وتجهیز بنادر وفرودگاههای کشور را هم گام با پیشرفت های سریع سایر ارکان کشور دنبال کرده است.
وزارت راه به موجب قانون تغییر نام «وزارت راه«به«وزارت راه وترابری «مصوب 2/4/53به وزارت راه وترابری تغییر نام یافت وبا تشکیلات جدید،اعتبارات بیشتر و وظایف وسیعتری به فعالیت پرداخت.
هدف وزارت راه وترابری عبارتست از پی ریزی سیاست جامع وهماهنگ برای ترابری کشور ،توسعه وتجهیز ،گسترش ،نگاهداری وایجاد تأسیسات زیر بنایی آن با توجه به مقتضیات توسعه اقتصادی،اجتماعی وعمرانی ودفاع ملی.بدین ترتیب احداث راههای ارتباطی کشور اعم از زمینی(راه آهن)وراههای آبی وفراهم آوردن وسایل ترابری وتنظیم مقررات استفاده صحیح از آنها،تأمین ترابری کشور جزو اهداف اساسی این وزارتخانه محسوب می شود.
در آغاز سلسله پهلوی راههای کشور از 3900کیلومتر تجاوز نمی کرد.در دوران رضا خان ،طول راههای ایران به 24000 کیلومتر بالغ گردیدوتا پابان سلسله مذکور طول راههای فرعی واصلی به 26000 کیلومتر رسید در حال حاضر وزارت راه وترابری جمهوری اسلامی ایران عهده دار نگهداری 166185کیلو متر از راههای کشور می باشد.
سازمان پیشنهادی جهت راهداری کشور:
سازمان پیشنهادی جهت راهداری کشور با توجه به اهمیت واولویت امر راهداری وضرورت بهاء دادن به آن بمنظور حفظ سرمایه های ملی بشرح زیر است
(نمودار و جداول و تصاویر در فایل اصلی موجود است)
ادارات راهداری شهرستانها مستقیماص زیر نظر معاون راهداری اداره کل انجام وظیفه خواهند کرد وادرات سه گانه نگهداری راه وابنیه فنی،ایمنی راهها وماشین آلات ادارات ستادی در مرکز استان خواهند بود که بعنوان پشتیبان کننده فنی وهماهنگ کننده بین راهداریهای مختلفه وهمچنین ارائه دهنده پروژه های راهداری ونظارت وپیگیری بر برنامه ها انجام وظیفه خواهند کرد.
ب:نمودار سازمانی راهداری شهرستان:
در رابطه با سازمانی راهداری شهرستان دو نوع سازمان تعیین گردیده که به عناوین راهداری شهرستان درجه 2 وراهداری شهرستان درجه 1نام گذاری شده واین تفاوت به لحاظ طول راههای حوزه استحفاظی متفاوت شهرستانها تعیین عنوان شده است.
در رابطه با سازماني راهداري شهرستان دو نوع سازمان تعيين گرديده كه به عناوين راهداري شهرستان درجه 2 وراهداري شهرستان درجه 1نام گذاري شده واين تفاوت به لحاظ طول راههاي حوزه استحفاظي متفاوت شهرستانها تعيين عنوان شده است.
1)نمودار راهداري شهرستان 22)نمودار سازماني اداره راهداري شهرستان درجه 1
پرسنل مورد نياز در يك واحد بخش در راهداري شهرستان درجه 2 با توجه باينكه راههاي حوزه
استحفاظي از نقطه نظر آب وهوائي ،توپوگرافي در چه وضعيتي ميباشند متاوت خواهد بود،يك راه كوهستاني ودر منطقه آب وهوائي سردسير عمليات راهداري بيشتري را نسبت به يك راه كوهستاني در منطقه معتدل وگرمسيري را دارد،همچنين عمليات راهداري راههاي واقع در دشت با راههاي واقع در مناطق تپه ماهوري وكوهستاني متفاوت ميباشد.ضمناً تعداد پرسنل به امكانات وماشين آلات موجود در هر واحد بستگي دارد،البته تعداد ماشين آلات در يك واحد با ملحوظ داشتن شرايط آب وهوائي وتوپوگرافي مشخص ميگردد ولي امكان دارد كه نياز ماشين آلاتي براساس معيارهاي مشخصه تامين نشده باشد ،لذا بايستي عوامل ،با امكاناتيكه فراهم گرديده متناسب باشد.
در يك راهداري شهرستان درجه 2 به عوامل مشروحه زير بمنظور اجراي عمليات اصلي راهداري و وظائف پشتيباني (امور اداري- مالي – تداركاتي)نيز نياز است:
عوامل مورد نياز در يك راهداري شهرستان درجه يك كه طول زيادي از راهها را نگهداري ميكند ميبايست بشرح زير باشد.
اداره راهداري شهرستان درجه يك:
1)رئيس (كارشناس عمران يا كارشناس مكانيك).
2)معاون(كارشناس ماشين آلات يا مكانيك يا كارشناس عمران).
3)مسئول امور دفتري وبايگاني.
4)ماشين نويس.
5)مسئول امور مالي.
6)مسئول تداركات.
7)كارپرداز.
8)حسابدرا.
9)صاحب جمع اموال.
10)انبار دار قطعات يدكي.
11)انبار دار ملزومات.
12)متصدي تلكس.
13)متصدي بيسيم.
14)متصدي بيسيم.
15)تلفنچي.
16)خدمتگزار ونامه رسان.
17)سرايدار.
18)نگهبان كارگاه.
19)نگهبان كارگاه.
20)نگهبان راهدار خانه.
21)نگهبان راهدار خانه.
22)نگهبان راهدار خانه.
23) نگهبان راهدار خانه.
24)نگهبان كارگاه سنگ شكن وآسفالت.
25)نگهبان كارگاه سنگ شكن وآسفالت.
26)راهداري(كارشناس عمران)(امور اجرائي راهداري).
27)تكنسين راهداري.
28)تكنسين راهداري.
29)متصدي ومباشر امورتعميرات راه آسفالته.
30)متصدي ومباشر امورتعميرات ابنيه فني.
31)متصدي ومباشر امور تعميرات راه شني.
32)سر راهدار(سر كارگر عمليات لكه گيري آسفالت)واصلاح شانه ها.
33) سر راهدار(سر كارگر عمليات لكه گيري آسفالت)واصلاح شانه ها.
34)سر راهدار(سر كارگر عمليات تعميرات ابنيه فني)راههاي آسفالته.
35)سر راهدار(سر كارگر عمليات پاكسازي قنوها وتنقيه پلها).
36)سر راهدار(سر كارگر عمليات پاكسازي قنوها وتنقيه ها).
37)سر راهدار(سر كارگر تسطيح وگريدر زني راههاي شني وترميم آن).
38)سر راهدار(سر كارگر تسطيح وگريدر زني راههاي شني وترميم آن).
39)سر راهدار(سر كارگر عمليات تعميرات ابنيه فني راه شني).
40)سر راهدار(ايمني راهها).
41)سر راهدار(كارگر فني)كندن آسفالت با كمپرسور.
42)سر راهدار (كارگر فني)تخليه مصالح،قيرپاشي محل لكه گيري.
43)سر راهدار(كارگر فني)پخش آسفالت وتنظيم آن.
44)سر راهدار (كارگر فني).
45)راهدار(كارگر فني)لكه گيري.
46)راهدار(كارگر فني).
47)راهدار(كارگر فني)بنا سنگ كار.
48)راهدار(كارگر فني)بند كشي.
49)راهدار(كارگر فني)قالب بند.
50)راهدار(كارگر فني)آرماتور پيچ.
51)راهدار.
52)راهدار.
53)راهدار.
54)راهدار.
اكيپ آسفالت
كارگر ساده(فصلي).
كارگر ساده فصلي.
اكيپ آسفالت:
كارگر ساده(فصلي).
كارگر ساده فصلي(نگهبان).
بنائي:
كارگر ساده(فصلي).
راهدار كارگر ساده(فصلي).
راهدار كارگر ساده(فصلي )نگهبان.
تسطيح گريدر زني
راهدار كارگر ساده فصلي.
راهدار كارگر ساده فصلي نگهبان.
قنوها وپلها
راهدار كارگر ساده فصلي.
راهدار كارگر ساده فصلي.
راهدار كارگر ساده فصلي.
راهدار كارگر ساده فصلي.
راهدار كارگر ساده فصلي.
ايمني راهها
55)راهدار(كارگر فني)نصب علائم.
56)راهدار(كارگر فني)تعمير علائم.
57)راهدار(كارگر فني)خط كشي.
كارگر فصلي 2 نفر.
امور ماشين آلات
58)رئيس كارگاه ماشين آلات(كارشناس مكانيك).
59)معاون ماشين آلات (تكنيسين مكانيك).
60)باز بين فني ماشين آلات.
61)تكنسين ماشين آلات.
62)مكانيسين ماشين آلات نيمه سنگين.
64)مكانيسين ماشين آلات سنگين.
65)كمك مكانيسين ماشين آلات سبك.
66)كمك مكانيسين ماشن آلات نيمه سنگين.
67)كمك مكانيسين ماشين آلات سنگين.
68)آهنگر.
69)كمك آهنگر.
70)تعمير كار برق وباطري.
71)كمك برق وباطري.
راهداري شهرستان درجه 1 براي نگهداري 600 كيلومتر راه منظور است وراهداري شهرستان درجه 2 جهت نگهداري 400 كيلومتر راه در نظر گرفته شده است،علت انتخاب تفاوت به واسطه محدوديتهائي كه در طول راههاي حوزه هاي استحفاظي شهرستانهاي مختلفه كشور موجود است مي باشد بدين منظور ميتوان به ادارات راهداري مختلف با توجه به راههاي محدوده شهرستان تقسيم كرد كه ذيلاً با توجه به ادارات كل استانها حوزه اي هر اداره راهداري به تفكيك مشخص ميشود.
انواع محصولات توليدي يا خدمات
دستور العمل شماره 1- بوته كني وعلف كني
دستور العمل شماره 2-تجديد رويه شني راه
دستور العمل شماره 3-شانه راه
دستور العمل شماره 4-زهكشي كناري
دستور العمل شماره 5-بررسي علل ريزشها واقدامات حفاظتي
دستور العمل شماره 6-بهمن
دستور العمل شماره 7-نگهداري ومراقبت از پلها
دستور العمل شماره 8-كنترل مواد زائد در ورودي آبروها
دستور العمل شماره 9-نحوه كار گذاري لوله فلزي موجدار دورن خاكريز
دستور العمل شماره 10-راههاي خاكي
دستور العمل شماره 11-راههاي شني
دستور العمل شماره 12-روشهاي نگهداري زمستاني
دستور العمل شماره 13-تثبيت شنهاي روان
دستور العمل شماره 14-كولاك
دستور العمل شماره 15-پوشش قيري
دستور العمل شماره 16-آسفالت سطحي
شرح مختصري از فرآيند توليد يا خدمات
نگهداري ومراقبت از پلها:
پس از ساختمان پل وشروع بهره برداري از آن،زوال تدريجي آن نيز آغاز ميگردد،خرابيها وگستردگي آنها بقدري آهسته وكند است كه باعث ميشود،توجه لازم به آنها معمول نگردد،فقط در موقع بروز وقايع فاجعه آور ومصيبت بار مانند تخريب پل در اثر وسيل ويا زلزله ويا بار غير مجاز وبيش از ظرفيت اقدامات عاجل ،براي تعمير يا بازسازي به اجراء در مي آيد.
پل سازه ايست پيچيده وگران قيمت:
كليه اعضاي اين سازه بايد بطور يكنواخت و مؤثري با هم در ارتباط باشند،عملكرد بد يك عضو مي تواند تخريب يك دهانه را در پي داشته باشد،يك تكيه گاه آسيب ديده باعث خرابي دال پل ويا يك دهانه مي شود.در صورتيكه سطح رويه يك پل لغزنده باشد موجب ميگردد كه وسائط نقليه به هم ويا با نرده هاي پل برخورد نمايند وضمن وارد كردن خرابي به پل خساراتي نيز به وسيله نقليه وسرنشينان آن وارد نمايد.تجارب بدست آمده نشانگر اين نكته مهم است كه نگهداري ومراقبت مستمر و دوره اي برنامه ريزي شده از يك پل عمر مفيد آنرا افزايش داده واز سرمايه هاي ملي محافظت ميگردد،مراقبت روزانه از پل عملكرد موثر آنرا حفظ مينمايد.
با اينگونه بازديدهاي روزانه ويا دوره اي از كليه اجزاء پل كه بايد بطور دقيق ومنظم انجام شود محلهائي از پل كه نياز به تعمير وتوجه دارد،مشخص مي شود.بنابراين در نگهداري پلها در اولويت اول اجراء بازديدهاي كامل دوره اي از كليه اجزاء آنها ميباشد،بدين منظور بايستي فرمهاي تدويني مربوطه بطور دقيق توسط فردي متخصص تكميل شود.فرمهاي كنترل مختلفي در اينمورد موجود است كه نمونه هائي از آنها بپيوست ارائه ميگردد.
سواره رو:
سواره رو پل شامل عرشه وسقف يا دال پل ميباشد وشامل سطوح پوششي ودرزها ونرده هاي وسط وكناري وپيادرو وسيستم هاي زهكشي دال پل نيز ميباشد ،بتن سست وتخريب شده ومناطق اشباع شده از آب معمولاً در سطح پل ايجاد ميگردد،خرابيهائي از اين نوع معمولاً در اثر انجماد وذوب يخ روي بتن وخوردگي فولاد درون بتن ناشي ميشود ،آب كلردار،درون بتن نفوذ نموده وسبب خوردگي آن ميشود .جمع شدن آب روي سطح پل در گسترش اين گونه خرابيها دخالت دارد،خرابيهاي سطحي با بازرسي عيني مشخص ميشوند،خرابيهاي غير قابل رويت مانند لايه لايه شدن پوك شدن بتن را ميتوان از صداي خاصي كه در اثر ضربه چكش ايجاد ميشود،تشخيص داد.
اقداماتي كه در مورد نگهداري سواره رو اعمال ميگردد، بشرح زير است:
1)پاكسازي وشستشو: