گزارش کارآموزی در بخش کنترل کیفیت پگاه شهد قزوین ( گلاویژ )
پیشگفتار
کارآموزی در بخش کنترل کیفیت در پگاه شهد قزوین که تولید کننده یک نوشابه گاردار به نام گلاویژ میباشد فرصت مناسبی را برای کسب تجربه و مهارت لازم برای ورود به بازار کار برای اینجانب فراهم نمود ، فعالیت در یک محیط کاری با فعالیت های کنترل کیفیت بسیار پر اهمیت ، آشنایی با محیط کاری کارخانه و همچنین خط تولید و اهمیت بخش کنترل کیفیت در کارخانه های تولید کننده مواد غذایی از جمله اهم مواردی بود که در این دوره با آن آشنا شدیم که در زیر به اختصار به توضیح و تشریح آنها خواهیم پرداخت .
تاریخچه نوشابه سازی :
تاریخچه نوشابه سازی اساساً به زمانی بر می گردد که بشر علاوه بر مصرف آب آشامیدنی می توانست از افزودن موادی چون طعم دهنده ها و شیرین کننده ها به آب ، شربت های متعددی را تهیه کند. بعدها که مصرف شیرین کننده ها متداول گشت ایرانیها طعم دهنده هایی نظیر به لیمو ، آلبالو ، زرشک ،آلو ، انجیر و بسیاری از عرقیات نظیر نعناع ، آویشن ، بهار نارنج و غیره را بطور طبیعی در نوشیدنی ها مصرف می نمودند . او متاسفانه تکنیک استفاده از عرقیات و استخراج اسانس از آن که در حقیقت امولسیون طعم دهنده در آب است تا امروز در ایران پیشرفتی نکرده است .
سابقه نوشابه سازی در ایران به معنای جدید آن به سال 1331 بر می گردد . در این سال شرکت زمزم محصول تولیدی خود را با نام پپسی کولا به بازار عرضه کرد . قبل از این تاریخ نوشابه های گازدار سنتی نظیر لیمونادر اغلب بصورت غیر بهداشتی تهیه و به بازار عرضه می شد . و در سال 1333 کارخانه کوکا کولا ، در سال 1334 شرکت ساسان تاسیس شد که محصولات تولیدی را به نام کانا درای و سوپر کولا به بازار عرضه کردند . نوشابه های دیگر مانند اسو ، شوئپس ، آلپاین و فانتا نیز به بازار عرضه شدند که بعد از مدتی یا تعطیل شدند یا در کارخانه زمزم و ساسان ادغام گردیدند .
حدود 50 سال پیش اولین کارخانه نوشابه سازی در ایران آغاز به کار کرد در ابتدا عدم تطبیق نوشابه با ذائقه مردم و ماهیت و وابستگی تولید کنندگان و حکم تحریف مصرف نوشابه از گسترش بازار مصرف این کالا جلوگیری کرد . جا افتادن نوشابه به عنوان الگوی مصرف سالها طول کشید اما امروزه نوشابه یک کالای پر مصرف می باشد . در سال 1356 تولید نوشابه در سطح کشور حدود 7/1 میلیارد بود این رقم در سال 1362 به 6/2 میلیارد بطری رسید . و این روند تا به امروز ادامه داشته است .
فصل اول
معرفی پگاه شهد قزوین ( گلاویژ )
تاریخچه :
کارخانه پگاه شهد قزوین در سال 1379 تاسیس و راه اندازی شد ، این کارخانه در فضایی به مساحت 2500 متر مربع در منطقه صنعتی روستای کورانه قزوین شروع به فعالیت نمود و عمده فعالیت این کارخانه تولید نوشابه های گازدار با عنوان تجاری گلاویژ میباشد .
کارخانه گلاویژ با هدف تولید وسیع در سطح کشوری و گسترش فعالیت های خود در سطح بین المللی شروع به فعالیت نموده است و تا به حال که چیزی حدود 6 سال از شروع به فعالیت صنعتی و جدی این کارخانه می گذرد توانسته است قسمتی از بازار داخلی را دردست بگیرد و با برنامه ریزی بلند مدت و توسعه فعالیت های خود و بهره گیری از نیروهای متخصص و تجهیز خود به دستگاهها و ماشین آلات مدرن و پیشرفته چشم به بازار های جهانی دوخته است .
اهداف :
این کارخانه با بهره گیری از نیروهای متخصص و مجرب و بهره جویی از ماشین آلات روز صنعت نوشابه سازی جهانی چشم به توسعه وسعت بازار داخلی خود و در پی آن گسترش محصول در بازار های کشورهای همسایه و سپس در بازار های سایر کشور های جهان دوخته است .
نام تجاری گلاویژ :
نام گلاویژ ، واژه ای ترکی است و به معنای ستاره صبح گاهی میباشد .
آدرس کارخانه :
قزوین – جاده الموت – 5 کیلومتری روستای کورانه – شهرک صنعتی کورانه
ویژگیهای منحصر به فرد گلاویژ :
بهره گیری از دستگاه های نوشابه ساز INTER MIX ساخت شرکت SIDEL ایتالیا که امکان تولید همزمان سه گونه محصول را فراهم ساخته است.
بهره گیری از سه دستگاه بطری ساز BLOW MOULDING ساخت شرکت SIG CORPOPLAST آلمان با قابلیت تولید 000/70 بطری در ساعت.
بهره برداری از خط تولید پیوسته (CONTINUOUS) کاملاً خودکار شربت سازی ساخت شرکت VAN DER MOLEN آلمان مجهز به دستگاه های کانتی مول و پاستوریزاتور با ظرفیت ساخت 20 هزار لیتر شربت در ساعت.
بهره برداری از واحد عصاره سازی با ظرفیت ذخیره سازی 000/160 لیتر عصاره در تانک های تماماً ضد زنگ (STAINLESS STEEL) پنج و ده واحدی، جهت تولید 800 هزار لیتر نوشابه.
برتری های فنی شرکت گلاویژ، فراهم آورنده اعتماد و اطمینان بالای مصرف کنندگان محصولات گلاویژ و تضمین کننده سلامت و کیفیت نوشابه های تولیدی است .برخی دیگر از سرآمدی های تجهیزاتی و تکنولوژیک گلاویژ را میتوان چنین عنوان نمود :
نصب و راه اندازی دو خط تولید دربهای پلاستیکی DOUBLE SEAL ساخت شرکت HUSKY کانادا مجهز به دستگاه چاپ TAMPO PRINT آلمان با قابلیت تولید 500 میلیون درب در سال با قالب های ساخت شرکت CORVAGLIA سوئیس.
نصب و راه اندازی تصفیه خانه مدرن و تماماً ضد زنگ ساخت شرکت ICE فرانسه با ظرفیت پالایش یکصد مترمکعب آب در ساعت، این تصفیه خانه به دستگاه های پالایشگر و کنترل کننده RO ،ازنایزر، UV و نیز واحد غنی سازی آب مجهز است.
به کارگیری تجهیزات گرمایش، سرمایش، هوای فشرده و برق مصرفی پیشرفته و مدرن، با قابلیت اعتماد و اطمینان (RELIABILITY) بالا و تضمین کننده ایمنی و مطلوبیت شرایط کار.
فناوری های نوین، جایگاهی برجسته و تعیین کننده در فعالیت های شرکت گلاویژ دارند و بی گمان بهره گیری از تکنولوژی های پیشرفته را می توان یکی از وجوه بارز معرفی و شناسایی این بنگاه بزرگ تولیدی محسوب نمود.
استفاده از سامانه های خودکار گوناگون در تولید نوشابه و کاهش موثر دخالت عامل انسانی.
امکان تولید سه گونه محصول هر یک در سه اندازه متفاوت با سه نوع بسته بندی مجزا.
استفاده از برچسب های BOPP لامینه شده.
استفاده از دستگاه های بالابر درب بطری برای حمل مکانیزه درب بطری.
بهره گیری از دستگاه های پالت تایزر و استرچ پالت در پایان خط تولید.
بهره گیری از دستگاه های کنترل اتوماتیک سطح برای یکسان سازی حجم نوشابه های تولیدی.
بهره برداری از دستگاه های تست سریع میکربی برای تسریع در کنترل کیفیت محصولات.
اجرای واحد تصفیه فاضلاب به منظور کاهش مخاطرات زیست محیطی.
تولید سبز (GREEN) و غیر آسیب زا را می توان از مهمترین برجستگی ها و امتیازات تکنولوژیک شرکت گلاویژ محسوب کرد.این همه سرآمدی، دستاورد اعتماد ملی به نوشابه های ارم را فراهم آورده است و این محصولات را به همراهی آشنادر سفره ایرانیان تبدیل نموده است.
شرکت گلاویژ مسرور است که موفق گردیده حمایت نهادهای قانونی و ناظر ملی و بین المللی را در بیشترین حد فراهم آورد.
دریافت پروانه های مورد نیاز از :
اداره کل صنایع استان قزوین
اداره کل نظارت بر مواد غذایی، آشامیدنی، آرایشی و بهداشتی
اداره کل استاندارد و تحقیقات صنعتی استان قزوین
تضمین گر سلامت کیفی محصولات گلاویژ است.
سال 1382 را باید سرآغاز دگرگونی های عمیق در فعالیت شرکت گلاویژ تلقی کرد.در این سال در پی استقرار تیم مدیریتی خلاق، کارآفرین و نوآور به راهبری جناب آقای دکتر ابرقویی، تولید شرکت به میزان پنج برابر سال قبل افزایش یافته و طی سال های 1383 و بعد از آن به رشد بی سابقه 60 درصدی دست یافت. سال 1385 به عنوان نقطه عطف و سال تحول گلاویژ قدیم به گلاویژ جدید یا شاخصه هایی بدین شرح محسوب می گردد:
عقد قرارداد تاریخی جهت تولید نوشابه گلاویژ تحت لیسانس شرکت سون آپ بین المللی به منظور قرار گرفتن نوشابه گلاویژ در سطح نوشابه های مطرح بین المللی دنیا.
عقد قرارداد تاریخی جهت تولید نوشابه گلاویژ تحت لیسانس شرکت سون آپ بین المللی به منظور قرار گرفتن نوشابه گلاویژ در سطح نوشابه های مطرح بین المللی دنیا.
بالابردن سطح کیفی محصولات تولیدی.
استفاده از بطری ها و برچسب های جدید و شکیل به همراه انجام تغییرات لازم در شکل و ابعاد آنها.
استفاده از شیوه های نوین علمی فروش و بازاریابی برای تخصیص بیشتر سهم بازار فروش.
افزایش صد درصدی در توزیع و فروش خرده فروشی توسط شرکت.
گسترش محسوس واحد فروش شرکت.
بکارگیری روش های مختلف تبلیغاتی برای حمایت از محصولات جدید همانند استندها و یخچال های تبلیغاتی و تهیه و توزیع پوستر و ساعت در همین راستا.
مختصری از نحوه کار شرکت :
عصاره ها :
عصارههاي شركت گلاویژ ( پگاه شهد قزوین ) عبارتند از: كولا، پرتقالي، لمون لايم، ورزشي، انبه و انواع دايوتهاي بدون قند است كه البته تمام شركتها ايران همين انواع را ميزنند.
نوشابه از چه چيزهايي درست شده است؟
آب، شكر، مواد نگهدارنده، گاز كربنيك، عصاره
آب مصرفي اين شركت آب چاه است كه عمق اين چاه حدود 140 متر است كه از 45 سال پيش كه اين كارخانه تاسيس گرديده است آب كارخانه را تامين ميكند. آب از چاه وارد آب انبار ميشود و از آنجا وارد تصفيه خانه ميشود و به روش لايم سودا تصفيه ميشود.
شكر مصرفي اين شركت داخلي است وهمان شكر معمولي است كه از داخل كشور تامين ميشود. نوشابههاي رژيمي به جاي شكر از شيرين كننده هاي مصنوعي به نام آسپارتان استفاده ميشود كه شيرين كنندگي اين ماده مصنوعي حدود 200 برابر شكر است.عصاره: پرتقالي الف- كه از رنگهاي مجاز خوراكي استفاده ميشود مانند سانسويل نو- كالمهگزين
پرتقالي ب: صمغ عربي
كولا الف: شامل آنتي فوم (ضر كف)- كارامل (قند سوخته) كافئين
كولا ب: اسيد فسفريك خوراكي
ورزشي، لمون لايم، انبه، عصاره آنها از آلمان خريداري شده و ديگر فرمولاسيون روي آنها انجام نميدهيم.
نوشابههاي كولا و پرتقال فرمولاسيون روي آنها انجام ميگيرد كارخانه آن دريافت آباد است ولي نوشابههاي ورزشي، لمون لايم، انبه عصاره آنها مستقيماً از آلمان وارد شده و با شربت و آب گازدار مخلوط ميكنيم.
با دو شركت آلماني هم قرارداد داريم به نامهاي H & R و DOHLER كه كارهاي خود را از آنجا خريداري ميكنيم.
افرادي كه مرض قند دارند داخل بدنشان انسولين به مقدار نياز توليد نميشود كه بتوانند شكر را سوخت و ساز كنند براي همين از آسيارتام تهيه اسيد آمينه است كه به اصطلاح منشا فنيل آلانين دارد.
مواد نگهدارنده از رشد كپكپها و مخمرها جلوگيري ميكند. بنزوات سديم براي نگهداري در در نوشابه استفاده ميشود كه مقدار خيلي جزئي آن كه اداره استاندارد به ما اجازه داده است استفاده ميكنيم.
گاز كربنيك ماده اي است كه در تركيب نوشابه استفاده ميشود. گازوئيل را ميسوزاند از گرماي آن براي گرم كردن آب و از دود آن كه حاوي گاز CO2 و مونواكسيدكربن است استفاده ميكنيم. طي يكسري فرايندها آنرا به تبديل به%9/99 Co2 تبديل ميكنند و در صنعت نوشابه سازي مصرف ميشود. روي نوشابه ها آزمايشاتي انجام ميگيرد. عصارهاي كه آنها ميسازند عصاره اوليه را با شربت مخلوط ميكنند كه ميشود عصاره نهائين و يكسري آزمايشاتي را روي آن انجام ميدهيم از قبيل: اندازه گيري pH ، اندازه گيري غلظت و در آزمايشگاه، آزمايشات ديگري روي محصول انجام ميدهيم از قبيل: اندازه گيري فشار يا مقدار گاز كربنيك، اندازه گيري بريكس يا غلظت يا مواد جامد حل شود درآب، اندازه گيري چگالي نوشابه، اندازه گيري اسيديته نوشابه، اين آزمايشات را روي نوشابه انجام ميدهند. هر نيم ساعت يكبار يك نمونه برداشته و اين آزمايشات را روي آن انجام ميدهيم. تا پي ببريم كه آيا اين موادي كه به آن افزوده كردهاند خوب و موثر بوده يا غير و يا محصول آيا استاندارد است يا نه؟
تاريخ انقضا: آنها با استانداردهاي بين المللي پيش ميروند. آنها ميبينند كه نوشابهاي كه داراي چه موادي است به چه مقدار وقت براي استفاده نيازمند است. البته باز هم ممكن است نوشابهاي بعد از يك ماه خراب شود و تخمير شود ولي نوشابهاي ديگر در شرايطي ديگر چندين سال باقي بماند.
بنزوات سديم باعث ميشود كه نوشابه مدت طولاني تري براي استفاده پيدا كند.
مضرات و فايدههاي نوشابه: فايدههاي نوشابه اين است كه اين قند و شكري كه داخل نوشابه است ايجاد كالري ميكند و بقيه مواد شيميايي است و براي بدن ضرر دارد مثلاً بنزوات سديم سرطان زا است.