کارآموزی عمران
مقدمه
گودبرداری :
برای گودبرداریهای بزرگتر استفاده از بیل و کلنگ مقرون به صرفه نبوده و بهتر است از وسایل مکانیکی مانند لودر و غیره استفاده شود. در اینگونه موارد برای خارج کردن خاک از محل گودبرداری و حمل آن به خارج کارگاه معمولا از سطح شیبدار استفاده میگردد. بدین طریق که در ضمن گودربرداری سطح شیبداری در کنار کود برای عبور کامیون و غیره ایجاد میگردد که بعد از اتمام کار، این قسمت وسیله کارگر برداشته میشود.
تا چه عمقی گودبرداری را ادامه میدهیم
ظاهرا حداکثر عمق مورد نیاز برای گودبرداری تا روی پی میباشد. به علاوه چند سانتیمتر بیشتر برای فرش کف و عبور لولهها (در حدود 20 سانت یمتر که 6 سانتیمتر برای فرش کف و 14 سانتیمتر برای عبور لوله میباشد.) که در این صورت میباید محل پیهای نقطهای یا پیهای نواری و شناژها را با دست خاکبرداری نمود. ولی بهتر است که گودبرداری را تا زیرسطح پیها ادامه بدهیم، زیرا در این صورت اولا برای قالببندی پیها آزادی عمل بیشتری داریم. در نتیجه پیهای ما تمیزتر و درستتر خواهد بود و درثانی میتوانیم خاک حاصل از چاهکنی و همچنین نخالههای ساختمان را در فضای ایجاد شده بین پیها بریزیم که این مطلب از لحاظ اقتصادی مقرون به صرفه میباشد، زیرا معمولا در موقع گودبرداری کار با ماشین صورت میگیرد در صورتی که برای خارج نمودن نخالهها و خاک حاصل از چاه فاضل آب از محیط کارگاه میباید از وسایل دستی استفاده نمائیم که این امر مستلزم هزینه بیشتری نسبت به کار با ماشین میباشد.
البته در مورد پی های نواری این کار عملی نیست زیرا معمولا پیسازی در پیهای نواری با شفته آهک میباشد که بدون قالببندی بوده و شفته در محل پیهای حفر شده ریخته میشود در این صورت ناچار هستیم در ساختمانهائی که با پی نواری ساخته میشود اگر به گودبرداری نیاز داشتیم گودربرداری را تا روی پی ادامه دهیم.
پی کنی
اصولا پیکنی به دو دلیل انجام میشود.
دسترسی به زمین بکر
با توجه به اینکه کلیه بار ساختمان بوسیله دیوارها یا ستونها به زمین منتقل میشود در نتیجه ساختمان باید روی زمینی که قابل اعتماد بوده و قابلیت تحمل بار ساختمان را داشته باشد بنا گردد. برای دسترسی به چنین زمینی ناچار به ایجاد پی برای ساختمان میباشیم.
برای محافظت پایه ساختمان
برای محافظت پایه ساختمان و جلوگیری از تأثیر عوامل جوی در پایه ساختمان باید پیسازی نمائیم در این صورت حتی در بهترین زمینها نیز باید حداقل پیهائی به عمق 40 تا 50 سانتیمتر حفر کنیم.
ابعاد پی
عرض و طول و عمق پیها کاملا بستگی به وزن ساختمان و قدرت تحمل خاک محل ساختمان دارد. در ساختمانهای بزرگ قبل از شروع کار بوسیله آزمایشات مکانیک خاک قدرت مجاز تحملی زمین را تعیین نموده و از روی آن مهندس محاسب ابعاد پی را تعیین مینماید. ولی در ساختمانهای کوچک که آزمایشات مکانیک خاک در دسترس نیست باید از مقاومت زمین در مقابل بار ساختمان مطمئن شویم. اغلب مواقع قدرت مجاز تحملی زمین برای ساختمانهای کوچک با مشاهده خاک پی و دیدن طبقات آن و طرز قرار گرفتن دانهها به روی همدیگر و یا با ضربه زدن به وسیله کلنگ به حل پی قابل تشخیص میباشد. گاهی اوقات نیز برای به دست آوردن اطمینان بیشتر میتوان اقدام به آزمایشات ساده محلی نمود که چند نمونه از این آزمایشات ذیلا شرح داده میشود. قبل از انجام آزمایش جهت تعیین قدرت مجاز خاک باید از وزن ساختمان و میزان باری که از طرف ساختمان به زمین وارد میشود آگاه شویم.
انواع پیها
پیها از لحاظ نوع ساختمان و مقاومت زمین وزن ساختمان دارای انواع مختلف میباشد.
اول و دوم پیهای نقطهای و پیهای نواری است که در بخش ساختمانهای فلزی و آجری درباره آنها توضیح داده خواهد شد.
پیهای عمومی
به اینگونه پیها که رادیه ژنرال هم میگویند از بتن مسلح ساخته میشود و دارای محاسبات فنی مفصل و دقت اجرای فوقالعاده میباشند برای ساختمانهایی که دارای وزن فوقالعاده زیاد بوده و یا ساختمانهایی که در زمینهای سست ساخته میشود اینگونه پیها ایجاد میگردد. برای ساختن پیهای سراسری باید صفحهای از بتون به طول و عرض تمام زیربنای ساختمان به ضخامت محاسبه شده حداقل در حدود 80 تا 100 سانتیمتر ریخته شود میله گردهای این صفحه بتنی طبق محاسبه بدست میآید. طبعاً در محلهائی که بار بیشتری وجود دارد میلهگردهای بیشتری گذاشته میشود مانند زیر و اطراف ستونها. آرماتورهای ریشه برای ایجاد ستونهای بتنی و یا صفحههای فلزی زیرستون برای ستونهای فلزی روی این صفحه بتنی قرار میگیرد. این صفحه بتنی مانند سینی بزرگی است که ساختمان روی آن قرار میگیرد.
لایههای پیهای نواری:
لایههای پیسازی در پیهای نواری به ترتی از پایین به بالا عبارتند از:
1- شفتهریزی
2- کرسی چینی
3- شناژ
4- ملات ماسه سیمان برای زیرایزولاسیون رطوبتی
5- قیروگونی برای ایزولاسیون رطوبتی
6- ملات ماسه سیمان برای پوشش روی قیروگونی
7- دیوار چینی اصلی.
کرسی چینی
معمولاً در طبقه همکف ساختمانها سطح اطاقها را چند سانتیمتری از کف حیاط یا کوچه بلندتر میسازند. به این اختلاف ارتفاع کرسی چینی میگویند. معمولاً کرسی چینی به سه علت انجام میشود. اول آنکه از قدیمالایام بشر تمایل داشت قدری بلندتر از کف زمین سکونت کند و بدین ترتیب احساس امنیت بیشتری مینمود. دوم آنکه ارتفاع طبقه همکف با سطح زمین مانع ورود برف و باران و برگ و خاشاک و غیره به داخل اطاقها میگردد. سوم آنکه چون اغلب زمینهائی که ما برای ساختمان انتخاب میکنیم کاملاً مسطح نبوده و دارای شیب میباشند و از طرفی اطاقها و سالنهای ساختمان باید کاملاً در یک سطح ساخته شود. لذا برای مسطح کردن اطاقها قسمتهای پایین را بوسیله کرسی چینی با قسمتهای بلند آن هم سطح مینمایند.
عرض دیوارهای کرسی چینی بستگی به ارتفاع آن دارد. هر قدر این ارتفاع بیشتر باشد به علت وجود خاکی که در پشت آن قرار میگیرد باید پهنای آن بیشتر شود تا بتواند در مقابل فشارهای جانبی کاملاً مقاومت نماید. این مسئله در دیوارهای اطراف ساختمان که فشارهای خاک از یک طرف میباشد. باید بیشتر رعایت گردد. در هر حال عرض کرسی چینی باید قدری بیشتر از دیوار اصلی و قدری کمتر از پی زیر آن باشد. اگر ارتفاع کرسی چینی فقط در حدود 10 الی 15 سانتیمتر باشد میتواند پهنای آن مساوی دیوار روی آن باشد. باید برای کلیه دیوارها اعم از دیوارهای حمال و یا تیغهها و پارتیشنها پیسازی و کرسی چینی انجام شود.
کرسی چینی
شناژ
شن به زبان فرانسه به معنای زنجیر و شناژ به معنی زنجیر کردن میباشد. این قسمت از ساختمان که روی کرسی چینی و معمولا در یک تراز ساخته میشود برای متصل کردن کلیه پیها به همدیگر ایجاد میگردد در اثر وجود شناژ کلیه قسمتهای ساختمان به طور یکپارچه عمل نموده و کلیه نشستها یکنواخت بوده و نیروهای وارده اتفاقی (مانند زمینلرزه و باد) به یک نقطه ساختمان به تمام قسمتهای ساختمان منتقل گشته. در نتیجه از شدت نیروی وارده در یک نقطه کاسته شده و مانع خرابی ساختمان میگردد. همانطوری که در بالا گفته شد معمولاً شناژهای افقی را روی کرسی چینی در طبقه همکف اجراء مینمایند ولی گاهی اوقات نیز در طبقات زیر هر سقف روی کلیه دیوارها شناژ اجراء میگردد و این شناژهای افقی که در پایین و بالای دیوار ساخته میشود بوسیله شناژهای عمودی در چند نقطه به یکدیگر متصل میگردد. اجراء شناژ افقی و عمودی در ناحیههای زلزلهخیز مانند ایران الزامی میباشد زیرا این شناژها به نسبت قابل ملاحظهای از شدت خرابیهای وارده میکاهد.
شن به زبان فرانسه به معناي زنجير و شناژ به معني زنجير كردن ميباشد. اين قسمت از ساختمان كه روي كرسي چيني و معمولا در يك تراز ساخته ميشود براي متصل كردن كلية پيها به همديگر ايجاد ميگردد در اثر وجود شناژ كليه قسمتهاي ساختمان به طور يكپارچه عمل نموده و كلية نشستها يكنواخت بوده و نيروهاي واردة اتفاقي (مانند زمينلرزه و باد) به يك نقطه ساختمان به تمام قسمتهاي ساختمان منتقل گشته. در نتيجه از شدت نيروي وارده در يك نقطه كاسته شده و مانع خرابي ساختمان ميگردد. همانطوري كه در بالا گفته شد معمولاً شناژهاي افقي را روي كرسي چيني در طبقة همكف اجراء مينمايند ولي گاهي اوقات نيز در طبقات زير هر سقف روي كلية ديوارها شناژ اجراء ميگردد و اين شناژهاي افقي كه در پايين و بالاي ديوار ساخته ميشود بوسيلة شناژهاي عمودي در چند نقطه به يكديگر متصل ميگردد. اجراء شناژ افقي و عمودي در ناحيههاي زلزلهخيز مانند ايران الزامي ميباشد زيرا اين شناژها به نسبت قابل ملاحظهاي از شدت خرابيهاي وارده ميكاهد.
در ساختمانهاي مختلف شناژ را با مصالح متفاوت از قبيل تيرآهن، ميلهگرد. و تيرچوبي و غيره ميسازند. ولي متداولترين آن شناژ بتني ميباشد. اين نوع شناژ از سه قسمت تشكيل ميگردد.
قالببندي (كفراژبندي)
در اين مرحله روي كرسي چيني را با تخته و يا با آجر قالببندي مينمايند. انواع قالب و تفاوتهاي آن در پيهاي نقطهاي به طور كامل شرح داده خواهد شد.
آرماتوربندي
براي ايجاد مقاومت در مقابل نيروهاي كششي در بتن داخل شناژ بتني چند رديف در بالا و پايين ميلهگرد طولي قرار ميدهند و اين ميلهگردهاي طولي را به وسيلة ميلهگردهاي عرضي كه به آن خاموت ميگويند به همديگر متصل مينمايند. ميلهگردهاي طولي و عرضي را قبلاً مطابق شكل ميبافتند و بعد در داخل قالببندي شناژ قرار ميدهند. بايد توجه داشت كه پهناي اين قفسة بافته شده بايد در حدود 5 سانتيمتر كوچكتر از پهناي قالب شناژ باشد (هر طرف 5/2 سانتيمتر) به طوري كه اين ميلهگردها كاملاً در بتن غرق شده و آن را از خورندگي در مقابل عوامل جوي محفوظ نگاه دارد اين 5/2 سانتيمتر در مناطق مختلف و آب و هواي مختلف و همچنين محل قرار گرفتن قطعه بتوني (اينكه در داخل زمين قرار ميگيرد و يا خارج آن) و همچنين ميزان سولفاته بودن آبهاي مجاور آن متفاوت است كه ميزان آن بوسيلة مؤسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران تعيين شده است.
ايزولاسيون (عايق رطوبتي):
ايزولاسيون و يا عايقكاري به معناي جدا كردن يا جداسازي بكار ميرود. ايزولاسيون انواع مختلف دارد مانند ايزولاسيونهاي حرارتي كه در آن از پشم شيشه استفاده ميكنند و يا ايزولاسيونهاي صوتي كه در آن از انواع مانعهاي صوتي استفاده ميگردد و يا ايزولاسيون در مقابل اشعة X در بيمارستانها براي اطاقهاي راديوگرافي كه از ورقههاي سرب استفاده ميشود و با ايزولاسيونهاي رطوبتي كه انواع مختلف دارد و متداولترين آن در ايران قيروگوني است.
سقف