دانلود گزارش کارآموزی اسید سولفوریک در پتروشیمی رازی

تاریخچه:

تاریخ عقد قرارداد این مجتمع 1344 بوده و شروع ساختمان فاز اول آن در سال 1346 می باشد. راه اندازی و ساخت فاز اول در مدت 3 سال به طول انجامید. این مجتمع به صورت سهام 50% بین شرکت ملی صنایع پتروشیمی و 50% دیگر سهام متعلق به   شرکت آمریکایی آلاید کمیکال بود. تا اینکه در 11 دی ماه 1352 سهام شرکت آمریکایی خریده شد و در همان سال ساختمان فاز دوم آن آغاز شد و در سال 1356 در مساحت 32 هکتار راه اندازی گردید. مجتمع پتروشیمی رازی یکی از مهمترین کارخانه‌ های تولید کود های ازته و فسفاته و مواد شیمیایی کشور می‌باشد. اولین فاز واحدهای این مجتمع در سال 1349 به دنبال عملیات ساختمانی چهار ساله به بهره‌برداری رسید. به علت قدمت واحدها و صدمات وارده در جنگ تحمیلی، ظرفیت قابل حصول به میزان 2،400،000 تن رسید، انتظار است با تکمیل پروژه‌های در دست اجرا واحدهای تولیدی به ظرفیت بیش از 000،000،3  ( سه میلیون تن ) در سال برسد. این مجتمع بزرگترین تولید کننده آمونیاک، کود اوره، اسید سولفوریک و گوگرد و تنها تولید کننده اسیدفسفریک و کود دی ‌آمونیم فسفات ( کود مخلوط فسفات و سولفات آمونیوم ) درایران می‌باشد فرآورده‌های مذکور علاوه بر تامین نیازهای داخلی ، سالیانه با صدور گوگرد ، آمونیاک ، اوره و اسید سولفوریک به بازارها جهانی نقش ارزنده‌ای در رفع نیازمندی‌های ارزی مجتمع و صنایع و پتروشیمی را ایفا می‌نماید.    

واحدهای جدید ( بهینه‌سازی تولید ) عملیات پروژه‌ها  سال ( 1372 - 1380 ) با اهداف کاهش ضایعات زیست‌ محیطی:

پتروشیمی رازی یکی از عظیم ترین کارخانه های تولیدی کودهای ازته و فسفاته و مواد شیمیایی در کشور می باشد. این مجتمع بزرگترین تولید کننده آمونیاک، کود اوره، اسید سولفوریک و گوگرد و تنها تولید کننده اسید فسفریک و کود دی آمونیوم فسفات در ایران می باشد. مواد اولیه مصرفی این مجتمع گاز ترش، خاک فسفات کلسیم ( خاک فسفات ) آب و هوا می باشد. به علت قدمت واحدها و صدمات وارده در جنگ ظرفیت تولید  در حال حاضر  به 2400000 تن در سال رسیده است و با تکمیل پروژه ها به خصوص آمونیاک سوم این ظرفیت به 3700000 تن در سال خواهد رسید. صدور سالانه یک میلیون و دویست هزار تن کودهای شیمیایی به مراکز توزیع در تقویت و توسعه اقتصادی کشور مفید و مؤثر می باشد.

  گاز:

 اصلی ترین خوراک مجتمع گاز است که از هفت حلقه چاه اختصاصی شرکت واقع در منطقه مسجد سلیمان استخراج می گردد. عمق این چاه ها به تفاوت از  3960 تا 4270 متر است که گاز مورد نیاز مجتمع را با فشاری 2200 پوند بر اینچ متر مربع تامین می نماید.

 این گاز حاوی 64% متان CH4، 24% هیدروژن سولفوره H₂S، 11% گاز کربنیک است و بقیه آن را هیدروکربن های سبک تشکیل می دهد که مخلوط آن را گاز ترش می نامند. گاز ترش بعد از نم زدایی در واحد جذب آب  مسجد سلیمان به وسیله یک خط لوله 20in و به طول 174km که ظرفیت آن در حال حاضر 220 میلیون فوت مکعب در روز می باشد، به مجتمع فرستاده می شود.

در پاره ای از مواقع میزان گاز مذکور جوابگوی نیاز مصرفی مجتمع نمی باشد که کمبود آن از طریق شرکت ملی گاز منطقه اهواز تامین می شود.

خاک فسفات:

ماده خام و اساسی دیگری که در مجتمع استفاده می شود، خاک فسفات است که از کشورهای نظیر مراکش، توگو و اردن تامین شده و به وسیله کشتی در اسکله اختصاصی مجتمع تخلیه می شود. منابع موجود خاک فسفات در اطراف یزد از جهت کمیت و کیفیت پاسخگوی نیاز این مجتمع نمی باشد.

آب:

مصرفی مجتمع به وسیله یک خط لوله کانال آب رسانی منطقه از رودخانه کارون واقع در 20km اهواز به مسافت 80km به سه مخزن آب مجتمع با گنجایش هر کدام 33000 متر مکعب که اخیرا" جهت افزایش ذخیره اب مورد نیاز کارخانجات مجتمع احداث شده اند به صورت ذیل مصرف می شود:

-آب صنعتی که پس از تصفیه شیمیایی و گرفتن املاح آنها جهت مصرف واحدها و دیگ های مولد  بخاراستفاده می شود.

-آب آشامیدنی

-آب آتش نشانی

در ضمن بخشی از آب مورد نیاز چگالنده های واحد آمونیاک از طریق آب دریا تامین می شود که به وسیله تلمبه خانه مجهزی مشتمل بر شش دستگاه تلمبه با ظرفیت 80000 متر مکعب در روز که در کنار اسکله قرار دارد به واحد ارسال می شود.

هوا:

یکی دیگر از موادمورد نیاز مجتمع هوا می باشد که به صورت هوای ابزار دقیق و مصرف فرایندی استفاده می شود. یکی ازعناصر اصلی کودهای شیمیایی را ازت تشکیل می دهد که این عنصر مفید مستقیما" از هوا تامین می شود.

 14ان ژن سولفوره  مربعیاز مجتمع را با فشاری 22طقه مسجد سیلیماناستخراج می گردد.

  این مجتمع با درک جهت گیری های استراتژیک شرکت ملی صنایع پتروشیمی و جهت حضور فعال در بازارهای جهانی خط مشی خود را براساس استانداردهای کیفیت، محیط زیست و بهداشت ایمنی برنامه ریزی نمود که با تلاش و همت مسؤولین و پرسنل مجتمع و پس از طی مراحل لازم، در مهرماه1381 موفق به اخذ استانداردهای کیفیت ( ایزو

9001 )، تضمین کیفیت ( ایزو 14001 ) محیط زیست و بهداشت ایمنی ( OGSAS ) 18001 برای کلیه واحدهای این مجتمع از شرکت SGS گردید. هدف از تأسیس شرکت سهامی پتروشیمی رازی، تولید کودهای شیمیایی اوره و دی آمونیوم فسفات جهت کشاورزات کشورمان بوده است. برای این منظور فرآورده های مورد نیاز شیمیایی هم چون گوگرد – گاز متان- اسید سولفوریک – اسید فسفریک – آمونیاک و گاز کربنیک در این مجتمع تولید می شود. خوراک عمده برای تولید این محصولات شیمیایی در مجتمع گاز ترش است که از 6 حلقه چاه (این نوع گاز) در ارتفاعات شهرستان مسجد سلیمان استخراج گردیده و پس از عملیات نم زدایی در واحد جذب آب واقع در این منطقه، توسط خط لوله 174 کیلومتری و با تمهیدات خاص ایمنی به کارخانجات این شرکت ارسال می گردد. این گاز ابتدا ( در واحد تفکیک ) مایعات گازی آن جدا شده و سپس به سه واحد پالایش گاز و بازیافت گوگرد هدایت می گردد.

9001 )، تضمين كيفيت ( ايزو 14001 ) محيط زيست و بهداشت ايمني ( OGSAS ) 18001 براي كليه واحدهاي اين مجتمع از شركت SGS گرديد. هدف از تأسيس شركت سهامي پتروشيمي رازي، توليد كودهاي شيميايي اوره و دي آمونيوم فسفات جهت كشاورزات كشورمان بوده است. براي اين منظور فرآورده هاي مورد نياز شيميايي هم چون گوگرد – گاز متان- اسيد سولفوريك – اسيد فسفريك – آمونياك و گاز كربنيك در اين مجتمع توليد مي شود. خوراك عمده براي توليد اين محصولات شيميايي در مجتمع گاز ترش است كه از 6 حلقه چاه (اين نوع گاز) در ارتفاعات شهرستان مسجد سليمان استخراج گرديده و پس از عمليات نم زدايي در واحد جذب آب واقع در اين منطقه، توسط خط لوله 174 كيلومتري و با تمهيدات خاص ايمني به كارخانجات اين شركت ارسال مي گردد. اين گاز ابتدا ( در واحد تفكيك ) مايعات گازي آن جدا شده و سپس به سه واحد پالايش گاز و بازيافت گوگرد هدايت مي گردد.

شامل ( 3 واحد تصفيه گاز – 3 واحد گوگرد سازي – 3 واحد اسيد سولفوريك و يك واحد اسيد فسفريك ) مي باشند. در اين واحدها وبه ترتيب گاز سمي هيدروژن سولفوره (H₂S) كه همراه متان و مقداري گازكربنيك مي باشد. در واحدهاي تصفيه گاز به برج جذب (ABSORBER) وارد شده و طي عمليات فرآيندي، گاز ترش همراه آمين (DEA) با فشار بالا و درجه حرارت پايين از قسمت تحتاني برج خارج شده واز بالاي برج گاز متان جداسازي مي شود و جهت توليد آمونياك به واحدهاي آمونياك ارسال مي گردد. آمين حاوي گازهاي اسيدي وارد برج احياء (REGENERATION COLUMEN) مي شود. در اين برج، برعكس برج جذب جهت عمليات فرآيندي احياء آمين و جداسازي آن، عمل دفع (DESORBTION) صورت گرفته و گاز H₂S با فشار پايين و درجه حرارت بالا جدا مي گردد و در برج هاي واكنش (CONVERTOR) و سپس كوره ها، گوگرد در مجاورت اكسيد آلومينيوم جدا شده و به صورت مذاب توليد مي گردد.

گوگرد مذاب توليد شده، جهت توليد اسيد سولفوريك به واحدهاي سه گانه اين اسيد ارسال مي گردد و خط دوم گوگرد مذاب جهت توليد گوگرد جامد به صورت دانه اي به واحد دانه بندي گوگرد پمپ مي گردد. تنها اسيد فسفريك توليدي در كشور در اين مجتمع از تركيب اسيد سولفوريك و خاك فسفات ( فسفات كلسيم ) وارداتي بدست مي آيد كه طي عمليات فرآيندي پس از جداسازي سولفات كلسيم( گچ ) و تغليظ شدن انيدريد فسفريك، اسيد فسفريك به روش مرطوب و با غلظت 54% ( P₂O₅ ) حاصل مي گردد. اين اسيد در واحدهاي كودسازي دي آمونيوم فسفات با تركيب آمونياك منجر به توليد و اين كود مي گردد.

كود شيميايي دي آمونيوم فسفات فسفات يكي از كودهاي مهم و پر مصرف كشاورزي در ايران مي باشد. اين كود از تر كيب مستقيم اسيد فسفريك و آمونياك بدست مي آيد. فرآيند جهاني آن به دو صورت است:

1-CONVENTIONAL

2-PIPEREACTOR

فرآيند توليد واحد D.A.P شماره 1 پتروشيمي رازي از نوع رديف اول مي باشد و ظرفيت توليد آن به 700 تن در روز افزايش يافته است. فرآيند توليد واحد D.A.P شماره 2 از نوع رديف 2 مي باشد كه از نوع پيشرفته آن در دنيا است و ظرفيت آن 800 تن در روز مي باشد.

واحد های آمونیاک (شماره 1و2):

گازمتان توليدي در مجتمع در بخش ريفرمر اوليه واحدهاي آمونياك وارد گريده، پس از اختلاط با بخار و فعل وانفعال، گاز متان ( با حرارت 13 درجه فارنهايت و در مجاورت اكسيد نيكل ) به هيدروژن، مونواكسيد و دي اكسيد كربن تبديل مي گردد. واكنش زير اوليه با تزريق هوا در ريفرمر ثانويه تكميل شده و همزمان با آن، ازت مورد نياز جهت واكنش آمونياك سازي از طريق هوا وارد چرخه فرآيند مي گردد و در برج واكنش منجر به توليد آمونياك مي شود و آمونياك مايع توليدي در دو مخزن ويژه اين محصول نگهداري مي شود. ضمناً CO همراه گاز پروسس در مراحل بعدي به CO2 تبديل شده و در بخش جذب به وسيله آمين (MEA) جدا شده و به عنوان خوراك واحدهاي كود شيميايي اوره به اين واحدها ارسال مي گردد.

كود شيميايي اوره از تركيب آمونياك و گاز كربنيك حاصل مي گردد. فرآيند توليد اين واحد از نوع RECYCLE – TOTAL است. پس از عمليات تغليظ سازي و جداسازي آب، محصول اوره به صورت گرانول (دانه هاي درشت) و پريل (دانه هاي ريز ) در مي آيد. آخرين تكنولوژي دانه بندي اوره در دنيا به صورت گرانول مي باشد كودهاي توليدي جهت بسته بندي به واحد بسته بندي محصولات ارسال مي گردد.

واحد های سرویس دهنده:

واحدهاي سرويس دهنده، واحدهاي (UTILITY) شامل توليد برق و بخار و آب صنعتي مي باشند. در نيروگاه مجتمع 5 توربين گازي برق با ظرفيت 60 مگاوات و همچنين 6 ديگ مولد بخار با ظرفيت 500 تن بخار در ساعت و همچنين آب صنعتي با ظرفيت 675 متر مكعب در ساعت در مدار توليد مي شود.

وجود سه اسكله بزرگ اختصاصي جهت عمليات صادرات و واردات، دو انبار بزرگ كود شيميايي، مخازن اسيد سولفوريك، اسيد فسفريك و آب ورودي و همچنين خطوط كيسه پركني از طريق كاميون، راه آهن و كشتي در واحد بسته بندي محصولات از جمله تأسيسات مهم اين مجتمع به شمار مي روند.