رشته: مکانیک صنایع اتومبیل
فصل اول:
باز و بست موتور و گیربکس از روی خودرو
بیرون آوردن موتور و گیربکس
روشی که در این جزوه توضیح داده می شود، در خودروهای دارای گیربکس اتوماتیک و دستی یکسان می باشد.
ابتدا مایع سیستم خنک کننده، روغن موتور و گیربکس تخلیه می گردد.
اجزاء سیستم هوای ورودی به موتور شامل لوله خرطومی هوای ورودی به موتور، بستها، مجموعه هواکش جدا می شود.
بست های باتری، باتری و سینی زیر باتری را باز کنید.
بدون باز کردن اتصالات و لوله های سیستم فرمان هیدرولیک، پمپ هیدرولیک را جدا کنید.
سوکت (ترمینال) مربوط به سیستم BSI را باز کنید.
اتصالات برقی و کانکتورهای سیمهای متصل به باتری و جعبه فیوز کنار باتری را جدا کنید.
شیلنگهای رفت و برگشت آب مربوط به رادیاتور بخاری را باز کنید.
شیلنگ ورود و خروج آب موتور را باز کنید.
شیلنگ خلاء مربوط به بوستر ترمز را باز کنید.
درانتها، رادیاتور را باز کنید.
در خودرو های مجهز به گیربکس دستی، سیم کلاچ را باز کنید و اهرم کلاچ را آزاد کنید.
در خودروهای مجهز به گیربکس اتوماتیک، کابل کیک دادن از روی گیربکس باز کنید.
اتصالات جانبی مربوط به دسته سیم اصلی ECU را جدا کنید.
سپس پایه نگهدارنده ECU را از روی گلگیر سمت راست جدا کرده و بعد از آن کانکتور اصلی ECU را جدا کنید.
منبع انبساط سیتم خنک کننده همراه با پایه نگهدارنده آن را باز کنید.
سپس کنترل یونیت سیستم سوخت رسانی و جرقه (ECU) باز شده را، از روی بدنه خودرو بردارید.
سیم گاز را باز کنید.
با اطمینان از کم بودن سوخت در لوله ورودی آن را از گالری سوخت جدا کرده و مسدود کنید.
پایه لرزه گیر اتصال سرسیلندر به دسته موتور سمت راست (از دید راننده) را باز کنید.
اتصال شیلنگ خلاء MAP سنسور به مانیفولد هوا را از روی موتور را جدا کنید.
کمپرسور کولر را بدون باز نمودن سیستم کولر از روی موتور باز کنید و دور از موتور نگه دارید. سپس مطمئن شوید که به اتصالات سیستم کولر آسیبی وارد نمی گردد.
با شل نمودن مهره های مربوطه (7.8) لوله اگزوز را از محل اتصال به مانفولداگزوز (گلوئی اگزوز) جدا کنید.
سپس بست نگهدارنده 2 را جدا کنید، تا لوله اگزوز میانی جدا گردد.
اتصال دسته موتور سمت راست (4) به ضربه گیر دسته موتور را باز کنید.
توجه: احتیاج به جدا نمودن کامل دسته موتور از بلوک سیلندر نمی باشد.
برای جلوگیری از خراب شدن رزوه پیچ در هنگام باز نمودن مهره روی ضربه گیر دسته گیربکس (5) توسط جرثقیل موتور را به اندازه خیلی کم به سمت بالا کشیده تا وزن موتور توسط جرثقیل مهار گردد، سپس مهره روی ضربه گیر دسته گیربکس (5) را باز کنید.
پیچ و .مهره ضربه گیر دسته موتور عقبی (6) که پلوس از داخل آن عبور می کند و پیچ های نگهدارنده بلبرینگ پلوس سمت راست پیچ های چکمه ای (6a) را باز کنید، اتصالات این قسمت کاملاً از روی بدنه جدا می شود.
برای بیرون آوردن موتور، ابتدا زنجیر جرثقیل را کمی شل نموده تا موتور پایین تر بیاید و پیچ دسته گیربکس از داخل دیاق (6) خارج کنید، سپس دیاق (6) را از روی شاسی باز کنید.
پس از اطمینان از باز شدن تمامی اتصالات مجموعه موتور و گیربکس به شاسی و بدنه، با استفاده از جرثقیل به آرامی مجموعه را خارج کنید.
2-نصب مجدد مجموعه موتور و گیربکس:
مراحل کار به ترتیب عکس مراحل بیرون آوردن می باشد.
پیچ دسته گیربکس را به گریس مخصوص، آغشته کنید.
پیچ و مهره های مربوطه را طبق گشتاور تعیین شده در صفحه بعد محکم کنید.
پيچ و مهره هاي مربوطه را طبق گشتاور تعيين شده در صفحه بعد محكم كنيد.
3- گشتاور محكم نمومد پيچ هاي مربوطه:
توضيح اينكه واحد daN.m تقريباً همان Kgm مي باشد.
فصل دوم:
باز و بست تجهيزات جانبي
در اين فصل روش باز نمودن لوازم و اجزاء اضافي نظير دينام، كمپرسور كولر، پمپ هيدروليك فرمان از روي موتور، بيان مي شود. براي اين كار ابزار مخصوصي استفاده مي شود كه در ادامه توضيح داده مي شود.
ابزار مخصوص
{1} دستگاه اندازه گيري كشش تسمه مدل SEEM C.TRONIC
{2} پين قفل كن تسمه:
براي تعويض تسمه دينام، با استفاده از اين پين تسمه سفت كننده ديناميكي در محل مخصوص، ثابت مي شود و بعد از تعويض تسمه و جا انداختن تسمه استاندارد يا تسمه كار كرده قابل قبول،پين خارج مي شود.
روش باز و بسته نمودن تسمه دينام:
در اين موتور (TU3JP/k) كمپرسور كولر، دينام و پمپ هيدروليك فرمان توسط يك تسمه به حركت در مي آيد. تنظيم كشش تسمه، توسط تسمه سفت كن ديناميكي {2} انجام مي شود.
روش انجام كار با توجه به شكل روبرو به شرح زير مي باشد.
توسط ابزار مخصوص چهار گوش كه در محل (7) قرار مي گيرد، مجموعه تسمه سفت كن ديناميكي را در جهت موافق عقربه هاي ساعت بچرخانيد. در اين حالت پين قفل كن تسمه را در محل (8) قرار دهيد، تسمه سفت كن ديناميكي ثابت و تسمه شل مي شود. در اين حالت مي توان تسمه را خارج نموده و تسمه جديد را جايگزين نمود.
با رها نمودن تسمه سفت كن و چرخش در خلاف عقربه هاي ساعت، تسمه كشيده شده و محكم مي شود.
باز و بسته نمودن ديناميك
طبق روش گفته شده، ابتدا تسمه دينام را باز كنيد، سپس پيچ هاي دينام را شل نموده و دينام را باز كنيد.
باز و بسته نمودن هيدروليك فرمان:
پس از باز كردن تسمه دينام، پمپ هيدروليك فرمان را بدون باز كردن شيلنگهاي هيدروليك از روي بدنه متور جدا كنيد.
هنگام بستن دينام و پمپ هيدروليك فرمان، عكس عمل بالا را انجام دهيد.
باز كردن سرسيلندر
روش پياده كردن سرسيلندر در اين فصل توضيح داده مي شود، در ابتدا ابزار مخصوص مورد نياز شناسايي شده، سپس روش پياده كردن سرسيلندر توضيح داده مي شود.
ابزار مخصوص:
باز كردن سر سيلندر
پس از بيرون آوردن مجموعه موتور و گيربكس، ابتدا گيربكس را طبق راهنماي گيربكس MA و يا AL4 از مجموعه جدا كنيد، سپس براي سهولت در باز كردن قطعات موتور ابتدا موتور را به پايه نگهدارنده موتور متصل كنيد، پايه نگهدارنده به صورتي ساخته شده است. كه از پهلو به موتور متصل مي گردد و با چرخاندن صفحه و مجموعه موتور مي توان قطعات موتور را به ترتيب سرسيلندر و مجموعه كپد ياتاقانهاي ثابت و متحرك باز كرد.
براي باز كردن سرسيلندر، ابتدا درپوش سوپاشها (1) را از روي سرسيلندر باز كنيد. سپس پيچ هاي فاصله انداز (2) و صفحه روغن برگردان (3) را برداريد. در مرجله بعد محافظ حرارتي روي مانيفولداگزوز را جدا كنيد.
سپس به ترتيب مراحل ذيل، قطعات را باز كنيد.
منيفولداگزوز (7)
فيلتر روغن (8)
لوله محافظ گيج روغن (12)
گيج روغن (11)
فشنگي روغن (14)
سوئيچ الكتريكي (13) در مدل هاي خاص وجود دارد.
مجموعه كويل (15) كه بر روي هر كدام از شمع ها يك كويل وجود دارد.
لوله يا گالري اصلي سوخت (16)
منيفولدهوا (17)
ترموستات (18)
سنسور دماي آب موتور (19)
قلاب براي جابجايي موتور (20)
سنسور ضربه (21) در صورت وجود برحسب مدل موتور.
درپوش تسمه تايمنيگ (22) كه از سه قسمت مجزا تشكيل شده است را باز كنيد.
براي باز كردن ميل بادامك ابتدا بايد چرخدنده ميل بادامك را باز كنيد.
روش كار بدين صورت است كه ابتدا قفل كن ميل بادامك {4} را در محل مربوطه قرار دهيد، سپس مهره پيچ تسمه سفت كن (23) را شل كرده، با چرخاندن آن تسمه تايم (24) آزاد مي گردد.
واسطه تسمه سفت كن (25) را از جاي خود خارجي كنيد، با استفاده از ابزار {3} و با ثابت كردن چرخدند ميل سوپاپ، پيچ (26) را شل كنيد.
در اين موتور، مجموعه اسبها و سرسيلندر توسط يك سري پيچ، به بلوك سيلندر متصل مي شوند. بنابراين با باز نمودن پيچ هاي سرسيلندر (27)، مجموعه اسبكها نيز جدا مي گردد.
براي اين منظور، ابتدا پيچ هاي مربوط به فيلرگيري را تا انتها شل نموده، به نحوي كه اسبكها آزادانه در محل خود حركت كنند.
سپس اقدام به باز نمودن پيچ هاي سرسيلندر نمائيد. پيچ هاي سرسيلندر را براي جلوگيري از تاب برداشتن سرسيلندر به روش حلزوني باز كنيد.
پس از باز نمودن پيچ هاي سرسيلندر، مجموعه اسبكها را از روي سيلندر برداريد.
براي جابجا كردن سرسيلندر، از ابزار اهرم جابجايي سرسيلندر {5} استفاده كنيد.
با استفاده از اين ابزار از صدمه زدن به سرسيلندر جلوگيري مي گردد.
پس از باز كردن سرسيلندر، براي جلوگيري از هر گونه حركت بوش سيلندر درموقع باز كردن كپه ياتاقانهاي متحرك، از ابزار بوش بند سيلندر {7} استفاده كنيد. همانطور كه در شكل مشخص مي باشد، اين ابزار بر روي لبه بوش نصب شده، توسط پيچ به بلوك سيلندر متصل ميگردد.
در دو طرف بلوك سيلندر بين راهنما وجود دارد كه براي جلوگيري از حركت واشر سرسيلندر استفاده مي شود. براي جلوگيري از افتادن ومفقود شدن آنها در هنگام باز نمودن قطعات موتور، اين پين ها را جدا كنيد.
باز و بست متعلقات سرسيلندر
ابزار مخصوص
باز نمودن قطعات داخلي
ابتدا چرخ دنده ميل سوپاس (1) را جدا نموده، سپس خار نگهدارنده ميل بادامك (2) را جدا كنيد، سپس به آرامي و با استفاده از چكش چوبي و يا لاستيكي به انتهاي ميل بادامك (4) ضربه وارد كنيد تا ميل بادامك از جاي خود حركت كند و كاسه نمد سرميل بادامك (3) خارج گردد.
پس از آزاد شدن ميل بادامك، آن را از درون سرسيلندر خارج كنيد.
براي بيرون آوردن سوپاپها، با استفاده از ابزار فنر جمع كند (1)، بر روي صفحه بالايي فنر (6) و واشر زير فنر (8) را جدا كنيد.
با استفاده از انبر مخصوص خارج نمودن كاسه نمد سوپاپ (2) را خارج كنيد.
پس از باز كردن متعلقات سرسيلندر، لازم است كه قطعات ذيل در مورد بازرسي قرار گيرند.
سيت سوپاپ، گيت سوپاپ، فنر سوپاپها، ميل بادامك، بوش ميل بادامك به سطح داخلي و خراجي سرسيلندر توجه داشته باشيد كه حداكثر پيچش يا تاب مجاز سرسيلندر 0.05 mm باشد براي اندازه يگري مقدار تاب مجاز، در سه جهت مختلف از خط كش مخصوص (مطابق شكل فوق) استفاده كنيد.
در هر صورت با استفاده از فيلترهاي مختلف، مقدار تاب را مشخص كنيد. حداكثر تاب مجاز در سر سيلندر 0.05 ميليمتر است.
مشخصات اجزاء سرسيلندر
مشخصات سرسيلندر
ارتفاع سرسيلندر استاندارد بايد برابر مقدار زير باشد.
A = 111.2+0.08mm
حداكثر مقدار مجاز كف تراشي سرسيلندر 0.2mm است و تنها 1 مرتبه انجام شود.
مشخصات واشر سرسيلندر
در محل هاي مشخص شده توسط حروف A, B, C بر روي لبه واشر سرسيلندر سمت گيربكس، مشخصاتي به شرح زير درج شده است:
A: مشخصات نوع موتور
B: مشخصات سازنده واشر سرسيلندر
C: مشخصات ضخامت واشر سرسيلندر
در قسمت A، امكان دارد 4 شيار (1و2و3و4) وجود داشته باشد، كه برحسب نوع موتور شيارها متفاوت خواهند بود. درمورد موتور TU3JP/k تعداد 3 شيار وجود دارد.
ضخامت واشر سرسيلندر استاندارد 1.20 mm ضخامت واشر سرسيلندر تعميري 1.40mm مي باشد.
براي واشرهاي تعميري، در محل C، شيار وجود دارد. چنانچه جنس واشر آزبست باشد شيار B وجود دارد.
مشخصات ميل بادامك:
علائم مشخصه ميل بادابمك در دو محل وجود دارد.
علامتي كه شامل حرف يا عدد در انتهاي ميل بادامك (سمت فلايويل) وجود دارد. (A)
علامت رنگي در محل هاي (C, D) مابين ياتاقان ثابت شماره 2 و بادامك مربوط به سوپاپ هواي سيلندر شماره 1 وجود دارد.
مشخصات سوپاپها:
يادآوري: در قسمت تحتاني سوپاپ هواي ورودي
كه زاويه نشيمن آن از 120 درجه به 90 درجه تغيير
يافته است، سوراخي به قطر 4mm وجود دارد (F).
يادآوري: دقت كنيد در هنگام نصب فنر سوپاپها، واشر بالاي فنر (1) در بالاي فنر و واشر تحت (2) در زير فنر، مابين سرسيلندر و فنر قرار مي گيرد.
مشخصات گيت سوپاپها:
مشخصات سيت سوپاپها:
مشخصات سيت سوپاپ هوا
مشخصات قطر و ارتفاع سيت هوا
مشخصات ماشينكاري محل سيت سوپاپ
هوا در سيلندر
مشخصات سيت سوپاپ دود
مشخصات قطر و ارتفاع سيت دود
مشخصات ماشنيكاري محل سيت
سوپاپ دود در سرسيلندر
مشخصات سيت سوپاپ دود
مشخصات قطر و ارتفاع سيت دود
مشخصات ماشينكاري محل سيت
سوپاپ دود در سرسيلندر
بستن متعلقات سرسيلندر
با استفاده از ابزار جازن لاستيك ساق سوپاپ {3}، لاستيك ها را در جاي مربوطه قرار داده و به آرامي و با چكش پلاستيكي، لاستيك ساق سوپاپ را جا بزنيد.