قبل از اینکه به موضوع اصلی بپردازیم، لازم می دانم بخشی از کتاب را به بررسی نقش تأمین اجتماعی در جوامع و تاریخچهی تأمین اجتماعی در ایران اختصاص دهم.
تأمین اجتماعی نقش بسزایی در ارتقای سطح زندگی مردم، برنامه ریزان و مدیران جامعه دارد و برنامه ریزان تأمین اجتماعی باید در امر برنامه ریزی برای این سازمان همگام با دیگران برنامه ریزان پیش بروند.
نظام تأمین اجتماعی اقشار جامعه را به هنگام کاهش یا قطع درآمد، بروز بیماری، بیکاری، از کارافتادگی، فوت و بی سرپرستی از طریق دو نظام بیمه ای و حمایتی تحت حمایت قرار می دهد.
نمودار سازمانی زیر عملکرد سازمان را براساس سلسله مراتب نشان می دهد.
(نمودار در فایل اصلی قابل مشاهده است )
سازمان تأمین اجتماعی به موجب مادهی 1 قانون تأمین اجتماعی مصوب 1354 تاسیس شد تا انواع بیمه های اجتماعی را به اجرا درآورد و گسترش دهد و نظامی هماهنگ با برنامه های تأمین اجتماعی مستقر سازد و همچنین وجوه و درآمدهای موضوع قانون تأمین اجتماعی را تمرکز بخشد و از محل همین وجوه و ذخایر به سرمایه گذاری و بهره برداری بپردازد.
سازمان تأمین اجتماعی مرکزی در خیابان آزادی جنب وزارت کشور واقع شده است بر اساس مصوبه 29/4/73 مجلس شورای اسلامی نهاد عمومی و غیردولتی است و اداره آن براساس مادهی 6 اساسنامه تحت ریاست شورای عالی «بالاترین رکن سازمان» است.
ارکان سازمان عبارتست از: شورای عالی، هیأت مدیره، مدیرعامل، هیأت نظارت.
تحقیق عدالت اجتماعی
از دیرباز تاکنون ذهن برنامه ریزان، سیاست مداران، اقتصاددانان، جامعه شناسان و … را به خود مشغول داشته است.
جوامع توسعه یافته امروزی از قرن 19 و 20 به مقوله تأمین اجتماعی توجه کرده و چگونگی آن را ساخته و به مرحله اجرا درآوردند در حالیکه جوامعه توسعه نیافته به اهمیت آن عمدتاً از جنگ جهانی دوم به بعد رسیده و در صدد طراحی، ساخت و عملیاتی کردن آن هستند.
قبل از پرداخت به تئوری حسابداری صندوقهای تأمین اجتماعی لازم است به انواع مستمری این صندوق ها به طور اختصار اشاره نماییم زیرا همین مستمریها و شرایط آنها است که باید در آینده درباره آنها با در دست داشتن اطلاعات لازم محاسبات مربوطه را انجام دهیم.
الف) مستمری بازنشستگی :حق دریافت مستمری بازنشستگی همیشه به یک حداقل سن و طی یک دوره حداقل بیمه بستگی دارد.
در بسیاری از کشورهای اروپای غربی و سایر کشورهای صنعتی برای برقراری مستمری سن مردان لااقل باید 65 سال باشد ولی در کشورهای اروپای شرقی غالباً 60 سال است از طرف دیگر در بسیاری از کشورهای در حال توسعه معمولا سن دریافت مستمری 60 حتی 55 سال تعیین شده است.
در تعداد زیادی از کشورها سن قبول مستمری برای زنان کمتر از مردان است.
دوره استاژ: (دارا بودن حداقل سابقه بیماری) در برخی از صندوق ها بر حسب مدت پرداخت حق بیمه، سال های بیمه، شغل، کار یا محل اقامت تعیین می گردد.
معمولاً از 10 سال کمتر و از 25 سال بیشتر نیست.
ب) مستمری از کار افتادگی:
از کار افتادگی بر دو نوع است و به موجب قانون تعریف شده است:
از کار افتادگی شغلی
از کار افتادگی کلی (عدم توانائی انجام کار)
از کار افتادگی شغلی به از دست دادن شغل بیمه شده که به طور معمول به آن می پردازد مربوط می شود. ولی از کار افتادگی کلی عبارتست از عدم توانایی به دست آوردن در آمد در هر شغل مناسب
ج) مستمری بازماندگان
مستمری بازماندگان در صورت فوت مستمری بگیر بازنشسته یا بیمه شده شاغل یا از کار افتاده پرداخت می گردد.
بازماندگان مهم دریافت کننده مستمری همسر و فرزندان متوفی هستند.
سایر مستمری بازماندگان احتمال مانند والدین، خواهران، برادران، و اولاد آنها یا شوهر یک زن بیمه شده در شرایطی محدود از نظیر هزینه ها هرگز حائز اهمیت نیستند.
نرخ های پرداخت مستمری ها به شرح زیر است.
نرخ مستمری بازنشستگی : 30% دستمزد متوسط پایانی به اضافه %5/1 به ازاء هر سال پرداخت کسور بیش از 15 سال تا حداکثر %60 بعد از 35 سال یا به اضافه کسورات پرداخت شده یا بستانکار شده
مستمری از کار افتادگی : همان فرمولی که برای مستمری بازنشستگی بیان شد.
مستمری بازماندگان: درصدی از مستمری بازنشستگی که بیمه شده حق دریافت آن را دارد یا از مستمری از کارافتادگی که در زمان فوت حق آن را می داشت به این شرح %50 به همسر و 20% به هر طفل
منابع تامین مالی و هزینه ها
طبق ماده 51 قانون تامین اجتماعی هیأت مدیره سازمان باید تا اول دی ماه هر سال بودجه کل سازمان را برای سال بعد تنظیم کند و به شورای عالی تامین اجتماعی پیشنهاد نماید شورای عالی مکلف است حداکثر تا پانزدهم اسفندماه بودجه سال بعد را تصویب کند و به هیئت مدیره ابلاغ نماید.
براساس ماده 28 قانون، به طور کلی درآمدهای سازمان از منابع زیر تامین می شود:
1-2-5- درآمدهای حاصل از حق بیمه وصولی
2-2-5- درآمدهای حاصل از وجوه و ذخائر و اموال سازمان
3-2-5- درآمدهای حاصل خسارات و جرائم نقدی
4-2-5- کمک ها، هدایا و سایر درآمدها
5-2-5- سه درصد وصولی حق بیمه بیکاری
فصل اول
طبقه بندی انواع بیمه های درمان به تجزیه و تحلیل سیاستهای بیمه ای در نظام های بهداشتی یا ترکیبی از طرح های بیمه کمک می کند، ارائه طبقه بندی ابزاری مفید خواهد بود که دستیابی به داده های آماری در مورد سیاستها و اطلاعات موردنیاز را برای برقراری نظارت در بیمه های خصوصی هدایت خواهد کرد.
بیمه نوعی روش تأمین منابع مالی است که هم پیش پرداخت و هم یک کاسه کردن را دربرمیگیرد، بیمه های درمان براساس چهار معیار منبع تأمین مالی، میزان اختیار افراد برای مشارکت در برنامه گروهی یا فردی بودن برنامه و روش محاسبه حق بیمه طبقهبندی می شوند.
چشم انداز رفاه اجتماعی در جهان امروز
جامعه ای با دو سرعت
عقیم سازی و سقط جنین اجباری
برای اینکه اطلاعاتی راجع به رفاه و عدالت اجتماعی داشته باشیم، لازم دانستم هرچند که این مباحث چندان ارتباطی به گزارش اصلی ندارد.
شمه ای از آنچه را که دانستن و تفکر کردن پیرامون این موضوع به نظر این حقیر الزامی است را به اطلاع خوانندگان برسانم.
عدالتی که همه جوامع از آن سخن به میان می آورند ولی اکثریت آنها از معنای واقعی آن بی خبر هستند.
جامعه ای با دو سرعت
در آبان ماه گذشته (سال 84) هنگامی که دولت لیبرال دموکرات نخست وزیر ژاپن برای تعیین تکلیف اصلاحات اقتصادی موردنظر خود و پیش بردن موج جدید خصوصی سازی انتخابات پارلمانی زودتر از موعد را انتخاب کرده بود، تبلیغات انتخاباتی کم سابقه ای برای متقاعد کردن رأی دهندگان برپا شد.
اصلاحات موردنظر نخست وزیر ژاپن و حزب حاکم در حقیقت همان چیزی است که در کشورهای دیگر با عنوان خصوصی سازی مطرح می شود و نخستین هدف آن هم کوتاه کردن دست دولت از تصدی سازمانها و دستگاههای تولیدی و خدمات عمومی است.
در گرماگرم همین مبارزات انتخاباتی بود که در زیر همان آگهی های دیواری بس بالابلند بر در و دیوار شهرها، روزنامه نگاران خارجی با گروههای چشم گیری از افراد بیسروسامان و خیابان خواب مواجه می شدند که در گوشه و کنار گذرگاههای عمومی روزگار می گذراندند.
یکی از همین خبرنگاران در مصاحبه با یکی از همین خیابان خواب ها می گوید:
«مرد پنجاه ساله ای بی پناه است که صاحب و کارفرمای یک کارگاه فلزکاری کوچک بوده است که ورشکست شده و برای فرار از دست طلبکاران به یکی از مجتمع های فقیرنشین در توکیو پناه آورده است.
در نیمه اول سال 2005 (1384) وضع اقتصادی کشور تا حدی بهبود یافت و آثاری از رشد مجدد اقتصادی پدید آمد.
در نيمه اول سال 2005 (1384) وضع اقتصادي كشور تا حدي بهبود يافت و آثاري از رشد مجدد اقتصادي پديد آمد.
واقعيت اين است كه دور از بازارهاي سهام و عملكرد چشم نواز صنايع سود آفرين و همچنين دور از بازي هاي سياسي صاحبان قدرت و باز هم دور از عرضه گسترة كالاهاي لوكس در شهرهاي بزرگ و محله هاي اشرافي، كشور ژاپن ديگري هم وجود دارد كه متشكل از انبوه عظيمي از مردم بي بضاعت است كه به طور معمول در پرتو دوربين ها و نمايشگاهها و چشم اندازهاي دلفريب تبليغاتي قرار نمي گيرند، ولي اين جماعت خاموش و سر به زير را مي توان در امتداد خيابانهاي با فروشگاههاي ورشكسته و كارگاههاي تعطيل شده مشاهده كرد. سيماي ديگري از اين تعطيلي ها و اخراج ها را مي توان در ستون حوادث و در ميان نامه هاي خوانندگان روزنامه هاي بزرگ كشور را تشخيص داد.
افزايش خودكشي به ميزان يكصد مورد در روز است كه بيشتر آنها به دلايل اقتصادي مربوط مي شود.
براساس آمار و ارقام سازمان همكاري و توسعه اقتصادي 15 درصد از خانوارهاي ژاپني در زير خط فقر زندگي مي كنند.
«عقيم سازي و سقط جنين اجباري»
علت ديگر اينكه تأمين اجتماعي بايستي در جهان توسعه پيدا كند، اين است كه انتظار مي رود كه به پيشرفت فرهنگ مردم عامي منجر شود.
و درك انسانهاي عصر حاضر را در رابطه با نحوة زندگي و شناخت عواملي كه به بهبود وضعيت اقتصادي، اجتماعي اشان كمك مي كند را بالا مي برد.
اما هنوز در كشورهاي به ظاهر متمدن و در روستاهاي دورافتاده و مناطق محروم اين سرزمين ها سردمداراني وجود داشته و دارند كه كوچكترين ارزشي براي فرهنگ و تمدن اصيل انسانها قائل نيستند و با آنها به مانند يك ابزار براي رسيدن به اهداف شان رفتار مي كنند.
نمونه اي از اين ظلم و تعدي را با هم مرور مي كنيم.
بين ماه مارس و ژوئيه 2005 (در يكي از بخش هاي دور افتادة استان شاندوگ در شرق چين) در حدود 000/7 زن چيني به اجبار از سوي ماموران سازمان ملي تنظيم خانواده عقيم شده اند و بسياري ديگر از زنان پس از تزريق مواد ويژه اي نوزادان مرده به دنيا آوردند.
چرا؟ فقط به اين دليل كه مسئولان تنظيم خانواده اين منطقه مورد توبيخ قرار گرفته بودند كه چرا نتوانسته اند از شمار زياده از حد تولدها بكاهند.
و بنابراين در اجراي سياست مشهور به فرزند واحد قصور ورزيده اند، اين خبر كه ابتدا در مجله تايم منتشر شده بود، با سرعت حيرت انگيزي از سوي مقامات كميسيون به جمعيت مورد تاييد قرار گرفت. البته تعهدي به حقوق زنان ناديده گرفته شده بود، براساس گفته هاي سخنگوي كميسيون ملي جمعيت و تنظيم خانواده، بازرسي هاي به عمل آمده در ايالت شاندوگ آشكار كرده است كه اخبار مربوط به بعضي موارد سق جنين و عقيم سازي اجباري حقيقت دارد.
سخنگو اضافه كرده است كه تعدادي از ماموراني كه مرتكب اين اعمال شده اند از سمت خود بركنار و بعضي از آنها تحت بازجوئي قرار گرفتند.
اين اتفاقات در حالي به وقوع پيوست كه در سال 2002 مجلس ملي توده اي چين قانوني را به تصويب رساند كه كنترل دولت را تا حدي ملايم تر مي كرد و به موجب قانون جديد زوج هاي چيني مي توانند چند فرزند داشته باشند، مشروط بر اينكه ماليات مخصوص بپردازند، مالياتي كه آن را به طور مودبانه «جبران عوارض اجتماعي» مي نامند.
يكي از مشاوران چيني كميسيون ملي تنظيم خانواده توضيح مي داد كه سياست فرزند واحد با آنكه در ظرف بيست سال توانسته است از 300 ميليون تولد جلوگيري كند، بسياري از مردم را بر ضد دولت برانگيخته است. از اين نظر نمي توان گفت كه اين سياست موفقيت آميز بوده است.
فصل دوم:
«مفاهيم حسابداري و فعاليت هاي مربوط به آن»
معمولاً در هر فني اصطلاحاتي وجود دارد كه بنا به مقتضيات آن فن نشان دهندة معاني و مفاهيم خاصي مي باشد.
فن حسابداري نيز از اين امر مستثني نيست- و داراي اصطلاحات مخصوص به خود ميباشد. از آنجايي كه اين فن طريقة جديد آن در مملكت ما به تازگي رواج يافته است و به تدريج رونق و دوام مي يابد از آن تحت عنوان كار با سيستم نام برده مي شود»
«سيستم»
سيستم عبارتست از مجموعه اي كه به منظور انعكاس و ثبت و نتيجه گيري از فعاليتهاي بازرگاني و صنعتي و تأمين هدف هاي مديريت در موسسات استقرار مي يابد به طور كلي سيستم از سه جزء زير تشكيل يافته است.
جزء اول: فرم ها كه شامل مدارك اوليه، دفاتر و اسناد و همچنين فرم گزارش هاي مالي و آماري و بقيه فرم هايي كه باعث به جريان افتادن كارها مي شود.
جزء دوم: روش ها، روش عبارتست از يك سلسلة عملياتي كه زنجيروار به هم پيوسته و داراي مراحل مختلف نيز هست.