موضوع : خاک برداری ، اجرای فنداسیون ، نصب صفحات زیر ستون ، ساخت تیر و ستون ، برپایی اسکلت فلزی ، اجرای سقف ساختمان با تیرچه و بلوک
مقدمه
اجرای کارهای ساختمانی شامل مراحل متعددی است که ضمن آن افراد با ماشین آلات ساختمانی، ابزار و مصالح گوناگون سروکار دارند . این روابط ویژگی ها امکان وقوع حوادث را برای نیروی انسانی را افزایش می دهند . محافظت از افراد انسانی در قبال حوادث ناشی از کار از اهمیت ویژه ای برخوردار است . از این رو باید ابزار و ماشین آلات به طور مستمر مورد بازرسی کامل قرار گرفته و از سالم بودن آنها اطمینان حاصل شود . در بکار گیری ماشین ها نیز باید از افراد با تجربه استفاده شود . برای تامین ایمنی کارگاه های ساختمانی باید همه ی کارها با دقت و برنامه ریزی دقیق انجام گیرند. در ضمن باید دقت داشته باشیم و که هنگام کار یا تخلیه ی مصالح مزاحمتی برای همسایگان و سایرین ایجاد نشود. همچنین از انجام کارهای پر سر و صدا در شب خودداری شود . در صورتی که لازم است کاری در شب انجام شود باید قبلاً اجازه ی شهرداری و مقامات مسئول کسب شود .
آشنایی کلی با مکان کار آموزی
مکان کار آموزی یک خانه کلنگی می باشد . پروژه اجرای یک سازه آپارتمانی شش طبقه با سیستم اسکلت فلزی مورد نظر است .
ابعاد زمین 30 در 8 متر بوده که تقریبا 3/2 (%60) آن زیربنای ساختمان مورده نظر ما را شامل می شود.زمین موردنظرازطرفین وجنوب به همسایه ختم می شود
کارهایی که قبل از کارآموزی انجام شده
گودبرداری
گودبرداری برای آن قسمت از ساختمان انجام می شود که درطبقات پایین ترازکف طبیعی زمین ساخته می شود مانندموتورخانه هاوانبارهاوپارکینگ ها وغیره .درموقع گودبرداری چنانچه محل گودبرداری بزرگ نباشدازوسایل معمولی مانندبیل وکلنگ وفرقون (چرخ دستی )استفاده می شود.برای این کارتاعمق معینی که عمل پرتاب خاک بابیل به بالاامکان پذیر باشد(مثلا2متر)عمل گودبرداری راادامه می دهندوبعدازآن پله ای ایجادنموده وخاک حاصل ازعمق پایین ترازپله راروی پله ایجادشده ریخته وازروی پله دوباره به خارج انتقال می نمایند.برای گودبرداری های بزرگتراستفاده ازبیل وکلنگ مقرون به صرفه نبوده وبهتراست ازوسایل مکانیکی مانندلودروغیره استفاده شود.دراینگونه مواردبرای خارج کردن خاک ازمحل گودبرداری وحمل آن به خارج کارگاه معمولاًازسطح شیب دار استفاده میگردد.بدین طریق که درضمن گودبرداری سطح شیبداری درکنارگودبرای عبورکامیون وغیره ایجادمی گرددکه بعدازاتمام کاراین قسمت بوسیله کارگربرداشته می شود.
ظاهراًحداکثرعمق مورد نیازبرای گودبرداری تاروی پی می باشد.بعلاوه چندسانتیمتربیشتربرای فرش کف وعبورلوله ها(حدود20سانتیمترکه6سانتیمتربرای فرش کف و14سانتیمتربرای عبورلوله می باشد).که دراین صورت محل پی های نقطه ای یاپی های نواری وشناژهارابادست خاک برداری نمود.ولی بهتراست که گودبرداری راتازیرسطح پی هاادامه بدهیم زیرادراین صورت اولاًبرای قالب بندی پی هاآزادی عمل بیشتری داریم.درنتیجه پی های ماتمیزترودرست ترخواهدبودودرثانی میتوانیم خاک حاصل از چاه کنی وهمچنین نخاله های ساختمان رادرفضای ایجادشده بین پی هابریزیم که این مطلب ازلحاظ اقتصادی مقرون بصرفه می باشد زیرامعمولاًدرموقع گودبرداری کارباماشین صورت می گیرددرصورتیکه برای خارج نمودن نخاله هاوخاک حاصل ازچاه فاضلاب ازمحیط کارگاه می بایدازوسایل دستی استفاده نماییم که این امرمستلزم هزینه بیشتری نسبت به کارباماشین می باشد البته درموردپی های نواری این کارعملی نیست زیرامعمولاًپی سازی درپی های نواری باشفته آهک میباشد که بدون قالب بندی بوده وشفته درمحل پی های حفرشده ریخته میشوددراین صورت ناچارهستیم درساختمانهایی که باپی نواری ساخته میشوداگربه گودبرداری نیاز داشتیم گودبرداری راتا روی پی ادامه دهیم.
پس از اتمام کار و پایان این مرحله سطح کار زمین کارگاه را کاملا آب داده و توسط غلتک دستی می کوبیدند.تا سطح کار کاملا متراکم شود و بعدها در اثر وزن ساختمان نشست نکند .
البته باید قبل از شروع به گودبرداری باید درخت و بوته های احتمالی را که در محل کارگاه موجود است از محل کار جمع آوری نمود که به این کار عملیات بوته کنی می گویند.
همچنین باید محل چاه های قدیمی یا تخته سنگ و موانعی را که ممکن است موجب حادثه شوند شناسایی و نسبت به ایمن سازی آنها اقدام نمود. و نیز اگر با گود برداری پایداری ساختمان های مجاور دچار مخاطره می شود باید از ایمنی آنها بوسیله شمع بندی زیر پایه ها، سپر و مهار کردن ساختمان ها بطور مطمئن اطمینان حاصل نمود.
این عوامل حفاظتی باید تا رفع خطر مرتباً به وسیله ی اشخاص ذیصلاح بازدید شوند تا موجبات حفاظت موثر ساختمان های مجاور و امنیت جانی کارگران و همسایه ها نیز تامین باشد. پیمانکارموظف است تجهیزات ایمنی لازم برای حفاظت کارگران را در اختیار آنها قرار دهد. در حفاری با بیل و کلنگ کارگران باید فاصله کافی ازیکدیگر داشته باشند. در گودالها و شیارهای عمیق که عمق آنها از یک متر بیشتر باشد نباید کارگران را به تنهایی بکار گمارد .
خاکبرداری در زمین های با رطوبت طبیعی را می توان تا عمق یک متر، برای ماسه 25/1 متر، برای ماسه رس دار 5/1 متر، برای خاک رس 2 متر و برای خاک بسیار متراکم را بدون پایه های ایمنی، سپر و حائل انجام داد. در سایر موارد با توجه به جنس خاک ، عمق گودبرداری و شرایط ترافیکی اطراف تدابیر ایمنی لازم توسط مسئولان اتخاذ می گردد. لازم ذکر است که خاک این منطقه از جنس رس می باشد.
کارهای حین کارآموزی
پیاده کردن نقشه
هدف از پیاده کردن نقشه به معنی انتقال نقشه ساختمان از روی کاغذ بر روی زمین با ابعاد اصلی می باشد. بطوریکه محل دقیق پی ها و ستون ها و ابعاد آنها روی زمین مشخص گردد. در موقع پیاده کردن نقشه از نقشه ی پی کنی استفاده می شود. برای نقشه ی ساختمان های مهم معمولا از دوربین نقشه برداری استفاده می شود. برای نقشه ی ساختمان های کوچک و معمولی از متر و ریسمان کار استفاده می شود .
بتون مگر
بتون مگر که به آن بتون لاغر نیز می گویند اولین قشر پی سازی می باشد. مقدار سیمان در بتون مگر حدود 100 الی 150درمترمکعب است .
بتون مـگـر كـه بـه آن بـتـون لاغر نـيـز مي گـويند اولين قـشر پي سـازي مي بـاشد. مقدار سيمان در بتون مگر حدود 100 الي 150درمترمكعب است .
بتن مگر معمولا به دو دليل مورد استفاده قرار مي گـيـرد :
1 : براي جلو گيري از تماس مستقيم بتون اصلي فونداسيون با خاک.
2 : براي رگلاژ کف فونداسيون و ايجاد سطحي صاف براي ادامه پي سازي.
پـس از ساختن بـتـون مگر، آن را در جـاهـاي مشخص شـده بــه ضخامت حدوداً ده سانتي متر ريخته و سطح روي آن را بـا ماله تقريباً صاف مي کنند .
پس از ريختن بتون مگر و گذشت حدوداً سه الي چهار ساعت آب مختصر و سطحي روي آن پاشيده مي شود.
معمولاًقالب بندي(چوبي يا آجري)ازروي بتن مگر شروع مي شود.
قـالـب بـنـدي فونداسيون و شمع بندي
قـالـب بندي معمولا بـه چـنـد صورت مي تواند صورت گيرد. يـا به صورت فلزي يا به صورت چوبي و يا بـه صورت آجري .
در کارگاه هاي معمولي وكوچك از قالب آجري استفاده مي شود.بدين طريق كه بعدازخاكبرداري وتعيين محورهااندازه پي هاراباآجرچيده وبعدشناژهارانيزبه آن متصل مي نمايند ضخامت اين آجرچيني حتي مي تواند10سانتيمترهم باشد بهتراست براي اين آجرچيني ازملات گل استفاده شود زيرادراينصورت بعدازسخت شدن بتن مي توان آجرهارابرداشته ومجدداًاستفاده نمودولي دراين طريق(ديوار10سانتيمتري وملات گل)ممكن است درموقع بتن ريزي ديوارهاي قالب تحمل وزن بتن راننموده وازهمديگرمتلاشي شودكه دراين صورت مي بايدقبل ازبتن ريزي، پشت كليه قالبهابا خاك وياآجرويامصالح ديگربسته شودبطوريكه بخوبي بتواندتحمل وزن بتن رابنمايد.مشكل اساسي دراين نوع قالب بندي آنست كه آجر ،آب بتن مجاورخودرامكيده وآنراخشك نموده وفعل وانفعالات شيميايي رادرآن متوقف مي نمايدودرنتيجه حداقل به ضخامت5سانتيمتربتن مجاورخودرافاسدمي كندبراي جلوگيري از اين كاربهتراست كه روي آجربايك ورقه نايلون پوشانيده شودتاآجروبتن مستقيمادرتماس نباشندمزيت ديگراين ورقه نايلون آنست كه بعدازسخت شدن بتن آجرهابراحتي ازقالب جداشده ومي توانددرمحلهاي ديگرمورداستفاده قرارگيرد.به هيچ وجه نبايد تصور نمودكه قبل ازبتن ريزي مي توان ديواره هاي قالب آجري راباپاشيدن آب سيراب نموده بطوريكه آجرهاآب بتن رانمكندزيرااولاًباپاشيدن آب آجركاملاًسيراب نمي شودودرثاني مقدارزيادي آب درقالب جمع شده كه خارج كردن آن ازقالب بسيارمشكل وحتي غيرممكن مي باشدواين آب داخل پي جاي راگرفته وموجب پوكي قطعه مي شود.
آرماتوربندي
آرماتوربندي ازحساس ترين وبادقت ترين قسمتهاي ساختمان مي باشد زيراكليه نيروهاي كششي ايجادشده دربتن به وسيله ميله گردهاتحمل مي شودبدين لحاظ دراجراآرماتوربندي بايدنهايت دقت بعمل آيد
ميله گردهابايد کـاملاً طبق نقشـه به انـدازه هاي لازم بريـده شده وخم شوند
علت استفاده فولاد و ميل گرد در ساختمانها و پي
بطور كلي ما از فولاد بكار رفته در بتون انتظار تاب و تحمل نيروهاي كششي را داريم زيرا بتون به تنهايي داراي مقاومت فشاري بالا و قابل قبولي مي باشد ليكن در مقابل نيروهاي كششي ضعيف است. ما با استفاده از ميلگرد در بتون سعي در بهبود اين شرايط داريم.
نحوه ي آرماتوربندي
فولاد را که گفتيم به صورت ميل گرد در بتون استفاده مي كنيم بايد به صورت يك شبکه و کلاف يك پارچه در آورده تا بتواند به خوبي در مقابل نيروهاي وارده از خود مقاومت نشان دهد . بـه اين شبکه ميل گردو آرماتورهاي بـه هم بافته شده حصيري مي گويند.
ميل گردها را معمولا با توجه به قطر آنها مي خوانند مثلاً ميل گرد 18، ميل گردي است که قطر آن 18 ميليمتر مي باشد .
لازم به ذكر است با توجه به آئين نامه حداقل ميل گردي که در ساختمانها مصرف مي شـود نـمـره 6 مي باشد.
مـيـل گـردها معمولا به طول 12 متربه بازار عرضه مي شوند. که با توجه به شکل و ابعاد فونداسيون بايد آنها را به اندازه ي دلخواه قيچي كنيم. بـا تـوجـه بـه توضيح بالا که شبکه آرماتورها بايد به صورت يك کلاف يك پارچه عمل کند نحوه ي اتصال آنها بـه يكديگر بسيار حائز اهميت است. کـه مسلماً بايد با نظارت مهندس ناظر اجرا شود .
معمولا در کارگاه ها براي اتصال دو آرماتور 40 برابر قطر آرماتور آنـهـا را بـا هــم اورلــب کـرده و بـه وسيله ي مفتول آنـهـا را بـه هـم مي بنديم . کـه البته اين نوع اتصال طبق آئين نامه براي آرماتورهاي تـا نـمره ي 32 مجاز مي باشد . روشهاي ديگري نيز براي اتصال آرماتورها وجود دارد.
بـا تـوجـه بـه خاصيت ميله گـرد و عـلت استفاده آن در بتن بايد اندازه قطر و نحوه اجراي آرماتورها دقيقاً طبق نقشه و با نظر مهندس محاسبه و اجرا شود، مقدار ميزان مصرف ميله گرد در بتن با توجه به سطح مقطع آن است .
بـا دقت در شکـل ظاهري فونداسيون و محاسبه مي توانيم به اين نتيجه برسيم که در سطح بالايي پي نيروهاي کششي وارده کم و نيروهاي فشاري وارده که بـتـون بـه خـوبـي مي توانـد در مقابل آن مقاومت کند زياد است . و در سطح پاييني پي نيروهاي کششي وارده زياد و نيروهاي فشاري وارده کم است . پس بايد در سطح پاييني پي از تعداد ميل گردهـاي بيشتر و قويتري استفاده کنيم تـا در مـقـابـل نيروهاي کششي وارده به خوبي مقاومت کند . در کارگاه هـاي کوچک با توجه به مشکلات اجرايي و نظر به اهميت سـطح مقطع فولاد در بتون بـه جاي استفاده از ميله گردهـاي بـا نمره بالاتر در شبکه پايين پي از تعداد بيشتري ميل گرد با نمره ميله گردهاي كمتر البته با نظر مهندس ناظر استفاده مي شود.
پس از آماده سازي شبکه کف پي در ته پي قرار داده مي شود. بدليل استفاده از بتن مگر در سطح کار حداقل فاصله خارجي شبکه زير پي از بتون مگر مي بايد حدوداً 5 سانتي متر باشدتااين شبكه كاملاًدربتن غرق بشود . براي اين کار از تکه ها و نخاله هاي ساختماني موجود در کارگاه استفاده مي شود
نـکـتـه حـائـز اهميت در اجـراي کـار اين است کـه بايد فاصله ميل گردهـا و خاموت هـا را دقيقاً طبق نقشه اعمال کنيم کـه البته اين فـاصلـه هـا را بايد از مرکز به مرکز آرماتورهـا در نظر بگيريم وسركليه آرماتورهابه صورت چنگك خم شده ويابه صورت گونيابرگردانيده شود.
فقط در موقع جاگذاري بايد دقت لازم انجام گيرد تـا قفسه هـا و مش ميله گردي درست در وسط گود قرار گيرد تا در هنگام بتون ريزي از همه طرف توسط بتون احاطه شونـد . در واقع بتون مثل کاوري دور و اطراف آن را بپوشاند. معمولاً ميلگردهاي مصرفي در بتون را از نوع ميلگرد آجدار انتخاب مي كنند.
خم کردن آرماتور :