دانلود گزارش کارآموزی پارک جنگلی تلار در محیط زیست شهرستان قائم‌ شهر

رشته : تکنولوژی محیط زیست

مقدمه :

ایجاد پارک‌های جنگلی و ملی و مناطق حفاظت شده به دلیل حفاظت از طبیعت و حیات وحش است. ایجاد استراحتگاه و مناطق تفرج‌گاهی برای مردم لازم و ضروری است. با افزایش جمعیت و ایجاد شهرهای بزرگ و مراکز صنعتی در سال‌های اخیر احتیاج مردم به مناطق تفرجگاهی بیشتر شده و مسئولین شهرها را بر آن واداشت که پارک‌های عمومی بیشتری در داخل و اطراف شهرها به وجود بیاورند.

دفتر جنگل‌کاری و پارک‌های سازمان جنگل ها تعداد زیادی پارک‌های جنگلی در کشور ایجاد کرد تا علاوه بر ایجاد محل‌های تفرج‌گاهی برای مردم بتواند اکوسیستم‌های ویژه منطقه‌ای را نیز در مقابل تخریب انسان‌ها حفظ و حراست بکند. اگرچه اولین جنگل دست کاشت با نام پارک جنگلی اهواز در سال 1342 احداث گردید ولی پارک جنگلی تهران (پارک خرگوش دره ) با وسعتی بالغ بر 140 هکتار اولین تفرج‌گاه جنگلی دست کاشت است که در سال 1343 پس از ملی شدن جنگل‌ها به منظور ایجاد فضای سبز و محلی برای تفرج شهروندان تهرانی احداث گردیده است. پارک جنگلی هراز و سی‌سنگان طبیعی است که در سال 1344 احداث شده‌اند.

در حوزه اداره کل منابع طبیعی منطقه ساری تعداد 9 پارک جنگلی وجود دارد که به شرح زیر می‌باشد :

چکیده :

پارک جنگلی تلار قائم شهر واقع در جاده نظامی قائم شهر یکی از پارک‌های جنگلی سرسبز و زیبای استان مازندران می‌باشد که نیاز به حفاظت و نظارت بیشتری دارد. در پارک‌های جنگلی کلاً تأسیساتی مثل پیاده‌رو – پارکینگ – جاده – سرویس بهداشتی – آب‌نما – فضای گل‌کاری – نیمکت – اتاقک‌های چوبی سرپوشیده – رستوران – زمین ورزشی – باغ کودکان – محل پیک‌نیک و ... ضروری است. پارک‌ها، جنگل ها، مراتع، دریاها و کلاً پدیده‌های طبیعی و زیبا منابع اصلی و تفرج‌گاهی هستند. انسان در این مناطق به تفریح و تفرج می پردازند و از زیبایی‌های طبیعت لذت می‌برد و روح و روان خسته خود را التیام می‌بخشد.

معرفی استان مازندران :

مساحت استان مازندران حدود 23830 کیلومتر مربع معادل 5/1 درصد سطح کشور است. بر اساس تقسیمات جغرافیایی و سیاسی شامل 15 شهرستان 43 بخش، 46 شهر، 110 دهستان می‌باشد. جمعیت تقریبی آن بر اساس آخرین سرشماری سال 1375 حدود 000/600/2 نفر ( 3/4 درصد کل کشور ) که شامل 46 درصد جمعیت شهری و 54 درصد جمعیت روستایی می‌باشد.

استان مازندران از سمت شمال به دریای خزر، از شرق به استان گلستان، از سمت جنوب به استان‌های تهران و سمنان و قزوین و از سمت غرب به استان گیلان محدود می‌گردد.

این استان دارای حدود 000/169/2 هکتار منابع طبیعی ( جنگل و مرتع ) بوده است که حدود 91 درصد سطح استان را تحت پوشش دارد. استان مازندران از شرایط اقلیمی و زیستگاهی متنوعی برخوردار است.

معرفی شهرستان قائم شهر :

شهرستان قائم‌شهر که مرکز آن شهر قائم‌شهر است یکی از شهرستان‌های استان مازندران به شمار می‌رود و از لحاظ موقعیت جغرافیایی در مرکز استان واقع شده است. در تصمیمات سیاسی قبل از انقلاب دقیقاً شهرستان میانی این استان بوده است. شهرستان قائم‌شهر از سمت شمال به جویبار، از سمت شرق به ساری، از سمت جنوب به شهرستان سوادکوه ( ارتفاعات البرز ) و از سمت غرب به شهرستان بابل محدود می‌گردد.

وسعت قائم‌شهر 4585 کیلومتر می‌باشد این شهرستان دارای 2 بخش و از 150 روستا تشکیل شده است. از لحاظ بعد مسافت شهر قائم‌شهر کوتاهترین فاصله را با شهر ساری ( مرکز استان مازندران ) دارا می‌باشد.

جمعیت این شهرستان حدود 000/295 نفر می‌باشد. 590 خانواده که 52 درصد شهری و 48 درصد روستایی می‌باشد.

خاک :

حاشیه باریک در شمال محدوده شهرستان قائم‌شهر را خاک‌های شور و قلیایی می‌سازد. بافت خاک‌ها در بیشتر مناطق اصولاً سنگین است. در اراضی رودخانه سیاهرود بافت خاک متوسط اراضی ساحلی سبک تا خیلی سبک دارند.

ناهمواری و شکل زمین :

در شهرستان قائم‌شهر سه تیپ ناهمواری دیده می‌شود. بخش جنوبی شهرستان تیپ ناهمواری کوهپایه‌ای دارد که ارتفاع آن بین 200 تا 800 متر تغییر می‌یابد و تقریباً آخرین برجستگی کوه‌های البرز هستند که بر قسمت جلگه‌ای تغییر می‌یابد و تقریباً آخرین عوارض برجستگی کوه‌های البرز هستند که به قسمت جلگه‌ مربوط می‌شود و دامنه‌های کم‌شیب کوهپایه‌ها پوشیده از جنگل و باغات میوه است لیکن در نواحی پست‌تر دامنه‌ها در صورتی که امکان سوار شدن آب بر زمین میسر باشد بخش میانی که قسمت عمده سطح شهرستان را تشکیل می‌دهد از جلگه‌های نسبتاً هموار آبرفتی تشکیل شده است که با شیبی ملایم به سمت شمال کشیده شده است. بخشی از شمال ادامه همان جلگه به سمت دریاست حداکثر ارتفاع زمین در این قسمت 18 – متر از سطح دریای آزاد قرار دارد و بدین ترتیب حدود 1 متر از سطح دریای خزر بلندتر است شیب زمین عمدتاً از شمال به جنوب بوده.

ساختمان زمین‌شناسی :

ساختمان زمین‌شناسی حوزه نفوذ قائم‌شهر در نواحی جلگه‌ای با کوهپایه‌ای متفاوت است. نواحی جلگه‌ای از نظر زمین‌شناسی ساختمان ساده دارد.

این قسمت از نهشت‌های رسوبی و آبرفتی دوران چهارم تشکیل شده است. بافت زمین از رسوبات نرم آبرفتی است که در نتیجه فعل و انفعالات آب و هوای جریان آب‌های سطحی از نواحی کوهستانی مجاور کنده شده در این قسمت جای گذاشته شده است این رسوبات به روی رسوبات قدیمی‌تر از خود قرار گرفته‌اند.

اين قسمت از نهشت‌هاي رسوبي و آبرفتي دوران چهارم تشكيل شده است. بافت زمين از رسوبات نرم آبرفتي است كه در نتيجه فعل و انفعالات آب و هواي جريان آب‌هاي سطحي از نواحي كوهستاني مجاور كنده شده در اين قسمت جاي گذاشته شده است اين رسوبات به روي رسوبات قديمي‌تر از خود قرار گرفته‌اند.

آب و هوا

آب و هواي اين شهرستان نيمه مرطوب و معتدل مديترانه مي‌باشد.

جدول : ويژگي‌هاي دما و بارش شهرستان قائم شهر در سال 1375

وسعت جنگل‌هاي قائم‌شهر :

مساحت كل حوزه استحفاظي منابع قائم‌شهر 128614 هكتار است كه داراي 4 واحد منابع طبيعي به شرح ذيل مي‌باشد :

واحد منابع بيشه سر 64904 هكتار

واحد منابع طبيعي اندرگلي 11361 هكتار

واحد منابع طبيعي شيرگاه 20011 هكتار

واحد منابع طبيعي لفور 32338 هكتار

مساحت كل مراتع قائم شهر ييلاقي ( 300 هكتار ) قشلاقي ( 8000 هكتار ) مي‌باشد كه در حال حاضر 700 هكتار باقي مانده است. مساحت جنگل‌هاي قائم‌شهر قريب 000/60 هكتار مي‌باشد كه از هفت‌تن تا افرا تحت گسترش دارد.

در گذشته نه‌چندان دور اين منطقه داراي جنگل‌هاي انبوه كه پناهگاه حيوانات وحشي و پرندگان بوده است اما بنا به دلايلي ديگر هيچ حيوان و پرنده‌اي وجود ندارد. در حاشيه باغات و شاليزارها تك درختاني از جنگل انبوه باقي مانده است كه اين درختان عبارتند از :

( شب خسب – وليك – افرا – آلوچه وحشي – اوجا )

روستاهاي زيادي در حاشيه اين جنگل‌ها قرار گرفته اند كه مي‌توان به :

ايوك – منگل – كرچنگ – هفت‌تن – تالارپشت و ... اشاره كرد.

در جنوب غربي قائم شهر منطقه حفاظت شده به نام پارك جنگلي تالار كه وسعت آن 153 هكتار مي‌باشد. اين جنگل طبيعي داراي چشم‌اندازهاي بسيار زيبا و گونه‌هاي متنوع از درختان مي‌باشد. گونه‌هاي پهن برگ گونه‌هاي غالب اين منطقه است و درصد كمي را گونه هاي سوزني برگ تشكيل مي‌دهد.

گونه‌هاي درختان جنگل‌هاي حوزه شهرستان قائم‌شهر :

و گونه‌هاي ديگر...

اين منطقه به دليل وضعيت توپوگرافي و نوع خاك و اقليم منطقه چنين جنگل‌هاي با اين تنوع گونه‌هاي گياهي و جانوري ديده مي‌شود.

پراكنش گونه‌اي در اين منطقه به ترتيب زير مي‌باشد :

توسكا – افرا – ممرز – راش

تعريف پارك‌هاي جنگلي :

محدوده محصور و جدا شده از بافت طبيعي جنگلي كه امكانات رفاهي اوليه از قبيل سرويس‌هاي بهداشتي آب – برق – پاركينگ – نمازخانه – كمپ چادر و امثال آن مي‌باشد.

هدف از تأسيس پارك‌هاي جنگلي :

هدف از تأسيس پارك‌هاي جنگلي به اين شرح مي‌باشد :

الف ) در وهله اول هدف از تأسيس پارك‌هاي جنگلي، نوعي بهره‌برداري صحيح و سالم از داده‌هاي رايگان طبيعت به جاي سرمايه‌گذاري و صرف انرژي كار و هزينه در مناطق فاقد جنگل مي‌باشد.

امروزه براي مردم متمول و حتي متوسط تهيه وسايل نقليه زياد مسأله انگيز نيست و خانواده‌هاي متمول و متوسط اكثراً داراي وسيله نقليه شخصي هستند و وجود وسيله نقليه خود عامل مهم تحرك است. براي خانواده‌هاي كم‌بضاعت نيز با برنامه‌ريزي صحيح مي‌توان وسايل نقليه عمومي فراهم نمود كه آن‌ها را در زمان‌هاي معين به پارك جنگلي دور از شهرها برساند. بنابراين به راحتي مي‌توان مردم خسته و فرسوده شهرهاي پر جمعيت با هواي آلوده را به دامن سرسبز جنگل كشانيد.

ب ) هدف ديگر ايجاد پارك‌هاي جنگلي، كشانيدن مردم خسته و آزرده از زندگي شهري، به درون طبيعت واقعي و آشنا ساختن آن‌ها با فرهنگ منابع طبيعي و علاقه‌مند ساختن مردم به بهره‌برداري صحيح از نعمت‌هاي طبيعي و برگرداندن سلامت و آرامش روحي به آنان است.

ج ) يكي ديگر از هدف‌هاي بزرگ ايجاد پارك‌هاي جنگلي، به‌وجود آوردن امكانات بررسي تحول و تواتر طبيعت است. از مهم‌ترين اهداف جنگل كاري مي‌توان ايجاد تفرج گاه احداث شده باشد. ضروري است كه امكانات و شرايط كمپينگ – پيك‌نيك‌هاي خانوادگي از قبيل آب آشاميدني و سرويس‌هاي بهداشتي فراهم شده باشد.

د ) بازديدكنندگان از پارك‌هاي جنگلي، با الهام‌گيري از پديده‌هاي طبيعي و با استفاده از لطافت طبيعت، همكاري و همياري، نوع دوستي و احساس محبت در آن‌ها زنده مي‌شود و اين قدم مؤثري براي رشد فرهنگ نسل‌هاي جوان و آينده مي باشد چرا كه مردم بسياري از شهرها به جنگل هاي پهناور دسترسي ندارد و زندگي به آن‌ها اجازه نمي‌دهد كه گردش و تفريح را كه يكي از نيازهاي انسان سالم است، در برنامه خود جاي دهند و زيبايي ها و ظرافت و لطافت طبيعت را بيشتر درك كنند. پارك‌هايي كه در ارتباط با حفاظت از طبيعت و حفاظت فون يا فلور به صورت مشترك با هم احداث مي‌شوند به عبارت ديگر در اين پارك ها اولويت اول حفظ پارك بوده و بهره‌وري تفرجي ( متمركز و گسترده ) يك بحث حاشيه‌اي مي‌باشد. تمامي اين مناطق كه تحت نظارت سازمان جنگل‌ها و مراتع و سازمان حفاظت محيط زيسشت مي‌باشند، در جهت تأمين سه اصل حفاظت و تواتر طبيعي با اكوسيستم‌هاي طبيعي فون و فلور پارك‌هاي جنگلي به دو دسته تقسيم مي‌شود :

الف – پارك‌جنگلي طبيعي

ب – پارك جنگلي مصنوعي

پارك جنگلي طبيعي :

كه بخش جنگل طبيعي را به پارك تبديل مي‌كنند و امكانات تفريحي براي عموم در جنگل‌ها ايجاد مي‌كنند. سعي مي‌شود زيبايي‌هاي طبيعي با ايجاد زيبايي‌هاي مصنوعي تغيير نكند و حتي‌الامكان شكل طبيعي مناطق جنگلي حفظ شود.

اسامي چند پارك جنگلي طبيعي :

سي‌سنگان – قرق – دلند – آزادشهر – نور

پارك جنگلي مصنوعي :

پارك‌هاي هستند كه براي ايجاد فضاي سبز و تفرج‌گاه در اطراف شهرها به طور مصنوعي احداث مي‌شوند. اين پارك‌ها نبايد كاملاً در مجاور مراكز صنعتي باشند. پارك‌هاي جنگلي اعم از مصنوعي و طبيعي به منظور استراحت و تفريح و سالم سازي محيط زيست انسان احداث مي‌شوند.

اسامي چند پارك جنگلي مصنوعي :

خرگوش دره – سرخه حصار – چيتگر – تلو – لويزان

تأسيساتي كه در پارك‌هاي جنگلي احداث مي‌شود به شرح زير است :

1 ) تشكيلات اداري : براي رسيدگي به امور اداري پارك و پرسنل پارك دفاتري احداث مي‌شود.

2 ) احداث اتاقك هاي نگهباني : در مدخل درب‌هاي ورودي و خروجي مجهز به وسايل ارتباطي و حفاظتي به احداث انواع وسايل آتش‌نشاني و انبارهايي براي رستوران و زمين‌هاي ورزشي و باغ كودكان ضروري است.

3 ) پاركينگ : در هر پارك بسته به وسعت آن تعدادي پاركينگ براي پارك ماشين‌ها احداث مي‌شود.

4 ) نيمكت : نيمكت از وسايل ضروري و مورد نياز پارك‌هاست كه براي استراحت مردم تهيه مي‌شود. معمولاً نيمكت‌ها را در حاشية خيابان اصلي و كنار محوطه‌هاي درخت‌كاري، گل‌كاري و چمن‌كاري و كنار استخرها، بركه‌ها، آب‌نماها قرار مي‌دهند. در كنار نيمكت‌ها ظروف آشغال به تعداد كافي قرار مي‌دهند.

نيمكت‌ها و ظروف آشغال را بايد از چوب و موادي كه هماهنگ با محيط اطراف است ساخته شود.

5 ) سرويس بهداشتي : در نقاط مختلف پارك كنار جنگل، باغ كودكان، باغ وحش اين سرويس احداث مي‌شود.

6 ) زمين‌هاي بازي كودكان : در اين زمين‌ها انواع وسايل بازي كودكان مثل سرسره – الاكلنگ – تاب وجود دارد. اين نقاط بايد دور از تردد ماشين باشد و نيمكت‌هايي در كنار آن‌ها براي نشستن والدين باشد.

7 ) فضاي سبز، گل‌كاري، چمن‌كاري، جنگل كاري :

در پارك‌ها ايجاد محوطه‌اي به نام جنگل يا بيشه‌زار ضروري است. در كنار يا وسط اين جنگل‌ها نيمكت يا آلاچيق مي‌سازند. در پارك‌هاي بزرگ اين جنگل‌ها از قطعات مجزا تشكيل مي‌شوند. در اطراف خيابان‌ها، پياده‌رو، آب‌نماها و در نقاط مناسب ديگر چمن‌كاري و گل‌كاري صورت مي‌گيرد و در كنار آنها نيمكت‌هايي براي استراحت مردم قرار داده مي‌شود.

8 ) رستوران : احداث رستوران و كافه و دكه در پارك ضروري است تا نيازهاي عمومي مردم را تأمين كنند. در نزديكي رستورانها پاركينگ براي پارك ماشين نيز احداث مي‌شود.

9 ) آب‌نما : حوضچه يا حوض‌هاي كم‌عمق هستند كه اغلب داراي فواره‌هاي متعدد با چراغ‌هاي رنگين هستند. با مصالح ساختماني مختلف ساخته مي‌شود و ممكن است ساده يا پلكاني باشد.